جۆلانی؛ لە "لیستی تیرۆر"ەوە بۆ "کۆنتراکتۆری" پڕۆژە نوێیەکەی ڕۆژئاوا
10/01/2026, 20:57 (GMT+1)
لە هاوکێشە ئاڵۆزەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، زۆرینەی جار ئەوەی لەسەر شانۆ دەبینرێت تەنها نمایشێکی سەرپێییە؛ ڕاستییەکان لە پشت پەردەی دەزگا هەواڵگرییەکان و ژوورە تاریکەکانی بڕیاردان دەشاردرێنەوە. ئەگەر بە وردی لە پەرەسەندنەکانی ئەم دواییەی سوریا ورد نەبینەوە، دەکەوینە ناو تەڵەی ئەو سیناریۆیانەی کە تیرۆریستێکی بەدناوی وەک "ئەحمەد ئەلشەرع" (ناسراو بە ئەبو محەمەد ئەلجۆلانی) وەک فریادڕەس نیشانی جیهان دەدەن.
سیناریۆی دووبارە: لە "بوکا"وە بۆ "ئیدلب"
مێژووی نزیک پێمان دەڵێت کە زلهێزەکان هەمیشە کارەکتەرە "توندڕەو و دەستەمۆکان" لەناو جەنگەکاندا دەپاڵێون. وەک چۆن "ئەبوبەکر بەغدادی" وەک نموونەیەکی داعش کرا بە مۆتەکەی ناوچەکە بۆ تێپەڕاندنی ئەجێندایەکی دیاریکراو، ئەمڕۆش "ئەحمەد ئەلشەرع" هەمان ڕۆڵ دەگێڕێت. ئەم زاتە کە ڕابردوویەکی ڕەشی لەناو قاعیدە و توندڕەویدا هەیە، ئەمڕۆ بە بەرگێکی نوێوە دەرکەوتووەتەوە. پڕۆسەی گۆڕینی ئەم کەسایەتییە لە تیرۆریستێکی داواکراوەوە بۆ "سەرکردەیەکی شیاو"، بەرهەمی لێکتێگەیشتنێکی نهێنییە لەگەڵ ناتۆ و ئەمریکا بۆ جێبەجێکردنی پڕۆژەی "ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی گەورە".
سوریایەک لەسەر مێزی مەزاد
ئامانجی ئەم گۆڕانکارییە تەنها لادانی ڕژێمێک و هێنانی یەکێکی تر نییە، بەڵکو ئامانجەکە "هەراجکردنی" سەروەری و خاکی سوریایە. ئەحمەد ئەلشەرع نەک بۆ خزمەتی ئیسلام و عەرەب، بەڵکو وەک فەرمانبەرێکی بەرژەوەندییەکانی ڕۆژئاوا کار دەکات. بەڵگەی هەرە حاشاهەڵنەگر، بێدەنگی و پاراستنی سنوورەکانی ئیسرائیلە لەلایەن گروپەکانی ئەوەوە. لە کاتێکدا دروشمی ئایینی بەرز دەکەنەوە، بەڵام لە کرداردا دەبنە قەڵغانێک بۆ جێبەجێکردنی نەخشەی گەورەکردنی ئیسرائیل و لاوازکردنی هەر هێزێکی ناوخۆیی کە دژی بەرژەوەندییەکانی تەلئەبیب بێت.
تیرۆر وەک ئامرازێکی دیمۆگرافی
ئەو ئایدۆلۆژیا توندڕەووەی جۆلانی وەک چەک بەکاری دەهێنێت، ئاراستەکراوە بۆ سڕینەوەی فرەیی لە سوریا. هێرش و جینۆساید دژی کورد، عەلەوی، مەسیحی، ئەرمەن و مەزهەبەکانی دیکە، تەنها کردەوەی توندوتیژی نین، بەڵکو "پاکتاوی دیمۆگرافیین" بۆ دروستکردنی ناوچەیەکی بێ ناسنامە کە بە ئاسانی لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیلەوە بەڕێوە ببرێت. ئەم گروپانە بە پارە و چەکی ڕۆژئاوایی، خاکی سوریا پارچە پارچە دەکەن و لە بەرامبەردا "شاهانە" دەژین، ڕێک وەک ئەو پاداشتەی کە سیخوڕە سەرکەوتووەکان وەریدەگرن.
دەرەنجام
ئەحمەد ئەلشەرع تەنها کەرەستەیەکی کاتییە لەناو "تاقیگەی سیاسی" ڕۆژئاوادا. کاتێک ئەرکی جێبەجێکردنی دەستوورە نوێیەکە و پارچەپارچەکردنی سوریا کۆتایی دێت، مێژووی ئەویش وەک بەغدادی کۆتایی پێ دەهێنرێت. پێویستە هۆشیار بین کە پشتیوانی نێودەوڵەتی بۆ ئەم جۆرە کەسایەتییانە، نەک بۆ دیموکراسی، بەڵکو بۆ گۆڕینی نەخشەی ناوچەکەیە بە خوێنی گەلانی سوریا.
کۆنتراکتۆر (Contractor): واتە کەسێک یان کۆمپانیایەک کە بە پێی گرێبەستێک (کۆنتراکت) کارێکی دیاریکراو ئەنجام دەدات بۆ کەسێکی تر یان دامەزراوەیەک.
سەرچاوەکان
1- ڕاپۆرتە شیکارییەکانی ناوەندی لێکۆڵینەوەی ستراتیژی (Middle East Institute) سەبارەت بە گۆڕانکارییەکانی بەرەی نوسرە.
2- دۆکیۆمێنتارییەکانی کەناڵی PBS (Frontline) سەبارەت بە چاوپێکەوتنی جۆلانی و هەوڵەکانی بۆ سپیکردنەوەی ڕابردووی.
3- ئەرشیفی هەواڵگری و سەربازی ناوچەکە سەبارەت بە جموجۆڵەکانی گروپی تەحریر ئەلشام لە نزیک بەرزاییەکانی جۆلان.
4- تیۆرییەکانی "ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نوێ" (New Middle East Project) کە لەلایەن کۆندۆلیزا ڕایسەوە لە ساڵی ٢٠٠٦ەوە کاری بۆ دەکرێت.
هەواڵی تر
هەواڵی بەناوبانگ
