نانسنامه شوومه‌که‌ی جه لال تاله‌بانی و که‌سووکاری

جه لال له ١٢ ی مانگی یانزه ی ساڵی ١٩٣٣ له دێی که لکان سه ر به شاری دوکان هاتۆته دونیاوه، باپیره گه وره ی جه لال سه ر به عوسمانیه کان بووه وه به رژه وه ندیه کانیانی له ڕێگه ی شێخایه تیه وه له م ناوچه یه ده پاراست، ئه وانیش دێی که لکانی به دیاری پێده به خشن ـ باوکی جه لال ناوی شێخ حسامه دینه، کابرایه کی دڵته ڕ و مێباز بووه، خه ڵکی کۆیه ئێستاش ده﴾گێڕنه وه که شێک حسامه دین تا ساڵه کانی هه شتا خۆی جوان ده کرد و بۆیمباخی ده به ست و گوڵی له ئێخه ی ده دا و ده چووه سه ر ڕێی مه کته بی کچان ـ دایکی جه لال ژنی مامی شێخ حسام بووه، که مێرده که ی ده مرێ شوو به برازاکه ی خۆی که باوکی جه لاله، ده کاته وه ـ

ته کیه یه کیان هه بوو له کۆیه به ناوی ته کیه ی تاڵه بانی که ئێستاش ئه م ته کیه یه هه ر ماوه، هه موو به ره بابه که ش به داهاتی ته کیه که ده ژیان ئه ویش بریتی بوو له خێر و سه ده قه ی خه ڵک که بۆ ته کیه یان داناردـ جه لال به نانی سواڵ گه وره بوو و چوو بۆ قوتابخانه له کۆیه دواییش له به غدا له کۆلێژی یاسا وه رده گیرێ و به سه رکه ووتوویی دانیشگا ته واو ده کا وه بی ماوه یه کی که م ده بێته پارێزه ر، ئه جا ده چێته ده ره وه و ده بێته پێشمه رگه ـ

که موسته فا بارزانی له سۆڤێتی ئه وکاته ده گه ڕێته وه کوردستان، مامه خۆی لێ نزیک ده کاته وه و به ئه زبه نی ئه زبه نی خۆی لێده باته پێش و ده کرێ به لێپرسراوێکی گه وره له ناو شۆڕش، که هه ر ناوی خۆی ده بیستێته وه وه پێی ده زانێ ژێر پاشه ڵی گه رم بووه و خه ڵک باسی ده که ن ، ڕێک شێخ به سه ر مه لا هه ڵده گه رێته وه دوایش ته سلیمی حکومه تی ئه و کاته ی عێڕاق ده بێته وه ده بێ به جاش، جه لالی و مه لایی و براکوژی هاته ئاراوه، دوای دوو ساڵ که هه ستی پێده کا که خه ڵک جاشایه تیه که ی به پێشمه رگایه تی بۆ حساب ناکه ن، خۆی له حزبه که ی دوور ده خاته وه و ئه ستۆکه هه مووی ده خات سه ر باری عومه ر ده بابه و عومه ر ده بته لێپرسراوی حزبه که یان و چه کداره کانیان ـ

دوای ڕێکه وتنه که ی ساڵی ١٩٧٠ به داخه وه مه لا لێی خۆش بوو ئه ویش خاتوو هێرۆ خانی کچی ئیبراهیم ئه حمه د ، شاعر و.....، هێنا، به عسیه کانی وه ک برایه که ی سه دام، گۆڕ به گۆڕ بارزان ئیبراهیم تکرتیتی پیرۆزبایی گه رمی لێده که ن و ده سته گوڵی بۆ ده نێرن، تا شۆڕشی ئه یلول جه لال کوردستانی نه دیته وه، چه ند مانگێکیش پێش ئاشبه تاڵه که زڕبرایه کانی ﴿ که زڕ براشن و ئامۆزاشن ﴾له گه ڵ یه ک، چه کیان دژی شۆڕش هه ڵگرت و بوو بوون به جاش، یه کێکیان ناوی شێخ جه نگیه باوکی ئاراسی شێخ جه نگیه ،زڕبرایه که ی تریشی ناوی شێخ موحه مه د ساڵح بوو که باوکی شێخ عه لیه، به سه ردا شۆڕ ش ڕووخا و حکومه ت جاشمه کانی وه ک سه گ په ت کرد وو چه کی کردن، شێخ جه نگی بوو به مخابرات و و له گه ڵ جاشه لاته که ی کۆیه قاسه کوێری ناوبراو به قاسما ئاغای کۆیه خه﴾ریکی قماروقمار بازی بووـ مامه ش بۆ خۆی هه ر له دوور وڵات بوو ـ

هه ر ڕێک دوای کاره ساته که ی شۆڕشی ئه یلول کۆمه ڵێک گه نجی پێشکه ووتووی چه پڕه و که هه ر له سه ره تای سه ڵه کانی حه فتاوه ڕێکخراوێکی نهێنیان درووست کردبوو بڕیاریان دا شه ڕی پارتی زانی بکه ن، وه له هه مان کات کۆمه ڵێک کۆنه پێشمه رگه ی نه به ردی وه ک دکتۆر خالید و عه لی عه سکه ری و چه نده های تر چوونه وه شاخ و بوونه وه ّپێشمه رگه، مامه ئه وکاته له سووریا بوو، هه ر که زانی باره که گونجاوه و مه یدانه سیاسیه که بواری گه ڕانه وه ی ده دا به خۆی و جانتایه کیه وه گه ڕایه وه کوردستان و خۆی لێکردینه وه فس فس پاڵه وان، له ئه نجامی کورسی په رستی جه لال شۆڕشه که چه ند پارچه ی لێبۆوه، ئه ویش هه ر که بیزانیبا پێشمه رگه یه ک ناوی به باش دێ وه خه ڵک خۆشیان ده وێ، ڕێک له ناوی ده بردن ـ ئه وه بوو به به ڵێنی درۆ که گوایا لیبایا چه کی بۆ ناردون ساڵی ١٩٧٨ هێزی پێشمه رگه ی کرد به سێ به ش پیاوه کانی له گه ڵ خۆی له کوردستانی عێڕاق مانه وه و منافیسه کانیشی نارده هاکاری به سه ردا کاره ساتی هاکاری ڕووی دا و دوژمنه کانی جه لال به ده ستی پارتی که ئه وکاته ناویان له خۆیان نابوو قیاده موه قه ته، هه موویان کوژران و چه که کانیش هه مووی درێ ده رچوون، یه کیه تی خه ریک بوو له ناو ده چوو، به هیمه تی که سانی وه ک شه هید ئارام که جه لال هه میشه به ئارامه کوێر ناوی ده برد، جارێکی تر یه کیه تی هاته وه سه ر پێی خۆی، هه ر زۆری نه برد له ساڵی ١٩٧٩ مام جه لال شه هید ئارامی به کوشت دا، به سه ردا جه نگی عێراق و ئێران ده ستی پێکرد و فیرارێکی زۆر له ترسی جه بهه چوونه ده ره وه چه کیان له شان کرد، جه لال خۆی به هێز هاته به رچاو له ساڵی ٨٣ ده ستیکرد مفاوه زات له گه ڵ به عس، دوای یه ک ساڵ به ته گبیر حکومه تی عێڕاق، هێرشی برده سه ر هه موو لایه نه کورده سیاسیه کانی تر و خه ڵکانێکی زۆری لێکووشتن ـ

محه مد ساڵحی زڕبرای جه لال و به پشتیوانی یه کیه تی هه موو خاوه نموڵک و که لکانیه کانی ده ربه ده ر کرد ، ئه وانیش شه وێک به سه ریان دادا و به خۆی و دوو خچی قه یره یه وه له خه ودا کوشتیانن، ئه م سێ شه هیده ،ئه گه ر غه در نه بێ له وشه ی شه هید ، تاکه قوربانی هه موو خزم و دۆست و به ره بابی جه لالن،

دوای ماوه یه ک سه دام له سه ر ته له فزیۆن ده رباره ی مفاوه زاته که گووتی ﴿ قبل فترە اجانی واحد راد یسلم نفسه، انی گلت له الی جای قبلک بیوم اشرف منک بسنە ﴾﴾ ئه و ناشه ریفه ی لێره سه دام باسیده کا مامه بوو،

تا ساڵی ١٩٨٨ مامه له سه رکردایه تی عه لیشیشه وانی هه بوو، به س هه ر که زانی بارودۆخه که ناله باره و مه ترسی هاته سه ر ژیانی، قوچاندی و کوردستانی به جێهێشت تا ئه و ڕۆژه ی هه موو خاکی نیشتیمان له لایه ن جه ماوه ر و هێزی پێشمه رگه ئازاد نه کرا مامه نه یوێرا پێ بنێته خاکی وڵات، دواییش به بوخچه و جانتاوه دیسان بۆ مان گه ڕایه وه و دیسانه وه بوو به سه رۆک ـ

خزمه کانی مام جه ل دوای ساڵی ٩١

هێرۆ خان بۆته ڕامبۆی کوردستانه و خۆی به شاژن له قه له م ده دا، هه موو ڕۆژنامه کانی سه ر به یه کیه تی ڕۆژانه به ﴿ سیدە العراق الاول ﴾ ناوی ده به ن

شێخ جه نگی ئێستا گه وره تاجیر کوردستانه و خاوه نی ته لاری شێخ جه نگیه له کۆیه

ئاراسی شێخ جه نگی لێپرسراوی ماڵ و موڵکی یه کیه تیه و ڕێک له سه ر گونیه پاره ی میلله ت هه ڵنیشتووه

کوڕه کانی شێخ محه مه د ساڵه، هه ر هه موویان لێپرسراوی گه وره ن له ناو یه کیه تی

قوبادی کوڕی که بۆ یه که م جار له ژیانی دوای ئازاد کردنی کوردستان چاوی به وڵات که ووت ئێستا هه مه کاره یه و له ڕاستیشدا جێگری باوکیه تی و مه ندوبی یه کیه تیه له ئه مریکا

پافلی جه لال که تا کۆتایی نه وه ته کان سیکریتی بوو له له نده ن وه پاسی به رده می دیسکۆی ده کرد، ئێستا یه ک له هه ره ده وڵه مه ده کانی کوردستانه و مو ڵک وماڵێکی زۆری هه یه له سوله یمانی

شێخ حوسام ساڵی ٩٣ له باوه﴾شی به عس له که رکوک مرد که هه رچه ند کوردستان ئازادیش بوو

ئیبراهیم ئه حمه د له به ریتانی مرد، وه وه ک یه کێ له قاره مانه کانی کوردی سه ده ی نوێ به خاک سپێندرا، که هه رچه ند له ساڵه کانی شه سته وه له کوردستان نه ده ژیا و ژیانێکی به خته وه ری له پایته ختی ئه و وڵاته به سه رده برد ـ

  هو له ندا