هه‌ڵه‌ی نووسین و لێبووردن

نووسین کارێکی ئاسان نییه‌، نووسین ئاڵۆزترین پیشه‌یه‌. زمان که‌ره‌سه‌ی نووسینه‌ و ئینسان به‌ وشه‌کانی ته‌عبیر له‌وه‌ ده‌کات که‌ له‌ مێشکیدایه‌. هه‌ر وه‌کو خاوه‌ن خه‌ڵاتێکی نۆبڵ گووتی: ئه‌وه‌نده‌ وشه‌مان نییه‌ تا بتوانین ته‌عبیر له‌وه‌ بکه‌ین که‌ له‌ مێشکدایه‌.

ئه‌مه‌ش زۆر جار وا له‌ ئینسان ده‌کات بکه‌وێته‌ هه‌ڵه‌وه‌ یا ده‌قێکی نووسینی بێ پێز به‌رهه‌م بهێنێت. ته‌نانه‌ت ده‌ڵێن له‌ %70 کێشه‌ی نێوان ئینسان زمانییه‌ و له یه‌کتری تێنه‌گه‌ێشتن.

له‌م ساڵانه‌ی دوایی شیکردنه‌وه‌ی ده‌قی نووسین بابه‌تێکی گه‌وره‌ی لێکدانه‌وه‌ و توێژینه‌وه‌‌ بووه‌. زۆر لایه‌نی شاراوه‌ی ده‌قی نووسینیان ئاشکراکرد. یه‌کێک له‌وانه‌ی له‌و مه‌یدانه‌دا به‌ ناوبانگه‌ Umberto Eco ی ئیتالیه‌، که‌ زاراوه‌ی زۆری وه‌ک Intertextuality ، ‌Hypertextuality ، semiotics ی له‌ شیکردنه‌وی ده‌قی نووسین به‌کارده‌هێنا و داهێنا..

من له‌ نووسینێکی پێشووم جۆرێک له‌ Hypertextuality م به‌کارهێنا‌، که‌ ئیشاره‌تم به‌ دێڕ و ته‌عبیڕێکی نووسه‌رێکی به‌ئیمکانیه‌ت و به‌ڕیز کرد بوو. به‌هیچ شێوه‌یه‌ک نووسینه‌که‌م نه‌ ئاڕاسته‌ی شه‌خسی نووسه‌ره‌که‌ کردوه‌، نه‌ باسی بابه‌تی نووسینه‌که‌ی تر.

من چاوه‌رێم ده‌کرد ‌ کاسانێک که‌ به‌(ئیحساسی قه‌ومی) شت لێکبده‌نه‌وه‌ ره‌تدانه‌وه‌ی هه‌بێت به‌رامبه‌ر به‌ نووسینه‌که‌ و ئه‌مه‌ش شتێکی ئاساییه‌، به‌ڵام که‌س ره‌تدانه‌وه‌ی نه‌بوو. من هه‌وڵم دابوو ئیشاره‌ت به‌ هه‌ندێک واقیع بکه‌م و ته‌نها بۆ بیرلێکردنه‌وه‌.

گه‌ر وشه‌یه‌ک یا ته‌عبیرێکی نه‌گونجاو له‌ نووسینه‌که‌ی مندا هاتبێت، بۆمن جێگه‌ی نیگه‌رانییه‌. گه‌رچی وشه‌ی وه‌ک جاهیل له‌ نوسینه‌که‌م به‌کارهێناوه‌، مه‌به‌ست له‌وه‌ نه‌زانی بوو له‌ زانیاری. دیاره‌ نه‌زانی و جاهیل له‌ زمانی کوردی هه‌ر یه‌ک قورسایی خۆی هه‌یه‌ که‌ من جه‌هلم له‌وه‌ کردوه‌. بۆیه‌ داوای لێبووردن ده‌که‌م که‌ وشه‌ی جاهیل یا ته‌عبیرێکی نه‌ گونجاو له‌ نووسه‌نه‌که‌م به‌کارهێنابێت.