ئۆپۆزسیۆنی لاواز و کەڵەکەبوونی قەیرانەکان

ئۆپۆزسیۆن لە پێناسەیەکی سادەدا بریتییە لە هێزێک، یان چەند هێزێکی سیاسی لە دەرەوەی دەسەڵات، کە چاودێریی ئەدای بەردەوامی کارکردنی حکوومەت دەكەن، لەگەڵ دیراسەکردنی هەنگاو و کارەکانی حکوومەت و هەڵسەنگاندنیان و ڕەخنەگرتن لێی و هۆشیارکردنەوەی کۆمەڵگا.

لە ساڵی 2009 دیمەنی سیاسی هەرێمی کوردستان گۆڕانکارییەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی. بۆ یەکەمجار لە دوای دامەزراندنی هەرێمی خۆسەری کوردییەوە، ئۆپۆزسیۆنی ڕاستەقینە سەریهەڵدا بۆ تەحەدای هەژموونی لەمێژینەی دوو پارتی دەسەڵاتدار - پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان. بزووتنەوەی گۆڕان بە ئەجێندایەکی چاکسازییەوە هاتە ناو گۆڕەپانی سیاسی و پشتیوانییەکی جەوهەری بەدەستهێنا و 25 کورسی پەرلەمانی کوردستانی مسۆگەر کرد. ئەم ساتەوەختە گەشبینی بۆ چاکسازی سیاسی و شەفافیەت و لێپرسینەوە لێکەوتەوە.

ئۆپۆزسیۆنەكەی جاران، بە سەركردایەتی بزوتنەوەی گۆڕان و كۆمەڵ و یەكگرتووی ئیسلامی بە زیاتر لە 40 كورسی لە كۆی 111 كورسی پەرلەمان لە شێوەی بەرەیەكدا پێكهێنرا، بەشداریی چالاكیان هەبوو لە پەرلەمان و كاریگەرییان لەسەر شەقامیش دانا. ئەوان سەرنجیان خستە سەر گەندەڵی حکومەت و داوای باشترکردنی خزمەتگوزاری گشتی و بانگەشەیان بۆ چاکسازیی دامەزراوەکان دەکرد. بوونی ئەوان گوتاری گشتی لە قاڵب دا و نوخبەی دەسەڵاتداری ناچار کرد کە زیاتر گرنگی بە داواکارییە گشتیەکان بدەن.

بەڵام تا ساڵی ٢٠١٥ نەخۆشکەوتنی نەوشێروان مستەفا دوورکەوتنەوەی لە مەیدانی سیاسی ئەم رەوتە دەستی بە کاڵبوونەوە کردبوو. دابەشبوونە ناوخۆییەکان و نەبوونی ستراتیژی یەکگرتوو و زیادبوونی فشارەکانی لایەنە دەسەڵاتدارەکان کاریگەری ئۆپۆزسیۆنیان لاواز کرد. گۆڕان کە سەردەمانێک وەک دەنگی خەڵک سەیر دەکرا، وردە وردە لێواری ڕیفۆرمخوازی خۆی لەدەست دا و لە ئێستادا لە سازانە سیاسییەکاندا تێوەگلاوە. لەم نێوەندەدا، پارتە بچووکەکانی دیکەی ئۆپۆزسیۆن نەیانتوانی یەکبگرن یان بەدیلێکی بژاردەیی پێشکەش بە دۆخی ئێستا بکەن.

لەم ساڵانەی دواییدا ئۆپۆزسیۆن تاڕادەیەکی زۆر بووەتە ڕەمزی. پارتی پێشەنگی ئێستای ئۆپۆزسیۆن، نەوەی نوێ، لە ساڵی ٢٠١٨ لەلایەن بازرگان و کەسایەتی میدیایی شاسوار عەبدولواحید دامەزراوە. لە کاتێکدا کە لە سەرەتادا بەهۆی ڕیتۆریکی پۆپۆلیستی و ڕەخنەی شەڕانگێزانەی لە دامەزراوەکەدا سەرنجی ئەو حیزبە بەدەستهێنا، بەڵام نەیتوانیوە پەرە بسێنێت و ببێتە هێزێکی سیاسی جددی. سەرکردەکەی بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک پۆپۆلیستێک سەیر دەکرێت کە قووڵی سیاسەت و دیدگای ستراتیژی کەمی هەیە. لەبری ئەوەی بزووتنەوەیەکی تۆکمەی بنەڕەتی بنیات بنێت یان بەدیلێکی ڕوونی سیاسەت بخاتەڕوو، نەوەی نوێ سەرنجی لەسەر هەڵمەتە میدیاییەکان و چالاکییەکانی سۆشیال میدیا بووە، کە شتێکی کەمی کردووە بۆ وەرگێڕان بۆ هێڵی سیاسی ڕاستەقینە.

لە ئەنجامدا ئۆپۆزسیۆن ئەمڕۆ پارچە پارچە و کاردانەوە و بێکاریگەرە. هیچ کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر یاسادانان نییە، ئامادەبوونی جددی لە دانوستانەکانی پێکهێنانی حکومەتدا نییە و هیوایەکی کەمی بۆ دانیشتووانێک دەبەخشێت کە ڕۆژێک چاویان لێی بووە بۆ گۆڕانکاری.

هاوکات خەڵکی کوردستان بە بارودۆخیێکی ئابووری سەخت و نالەبار تێپەردەبن. مووچەی فەرمانبەران بووە بە هەواڵی بەپەلە هەمیشە دوادەخرێت یان بەشێکی دەدرێت. رێژەی بێکاری زۆر زیادی کردووە و هەزاران گەنجی کورد بەدوای کۆچکردندا دەگەڕێن وەک چارەسەرێک بۆ بێهیوایی لە ناوخۆدا. هەڵاوسان و بەرزبوونەوەی تێچووی ژیان زیاتر بارگرانی لەسەر خێزانە ئاساییەکان کردووە. متمانە بە دامەزراوە سیاسییەکان لە نزمترین ئاستدایە.

دوای زیاتر لە شەش مانگ لە دوایین هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، تا ئێستا هیچ کابینەیەکی نوێ پێکنەهێنراوە. چەقبەستوویی سیاسی ڕەنگدانەوەی دابەشبوونی قووڵە لە نێوان لایەنە دەسەڵاتدارەکان و نەبوونی بەپەلە لە چارەسەرکردنی قەیرانە پەرەسەندووەکانی ناوچەکە. بۆ خەڵکی کوردستان ئەم چەقبەستنە بیرخستنەوەیەکی تاڵە کە نوخبە سیاسییەکان زیاتر حەزیان لە پاراستنی دەسەڵاتە نەک چارەسەرکردنی کێشە ڕاستەقینەکان.