لە باکۆوە بۆ ئیستەنبوڵ

فەڵەستین سەرەتا دەیویست باسی حیکایەتی خاک بکات، بەڵام بە حیکایەتی ئیمان دەستیپێکرد. پرسی فەڵەستینیی لە دەیەکانی ١٩٢٠ و ١٩٣٠دا وەک پرسێکی ئیسلامیی داهێنرا. لە ٣١ی مارچی ١٩٣٣ ئەمین حوسەینیی موفتی گەورەی ئۆرشەلیم سەردانی کونسوڵی ئەڵمانیای نازیی دەکات لە ئۆرشەلیم و بە باڵوێز دەڵێت، «ئێمەی ئیسلامیی هەر لە یەکەم ڕۆژی سەرهەڵدانەوە دژی دیموکراسیی بووین و ڕقمان لە جووەکان بووە، بۆیە پێشوازیی لە حکومەتەکەی هیتلەر دەکەین» و پاشان لە ١ی ئەپریلی هەمان ساڵدا، یەک ڕۆژ دواتر، موفتیی خۆی دەکاتەوە بە کونسوڵدا و دەڵێت، «پشتیوانیی لە بایکۆتکردنی سەرمایەگوزاریی جوو دەکەین وەک ئێوە ڕاتانگەیاندووە». لە جێنیوەری ١٩٤١دا لە بەرلین بە دیداری هیتلەر دەگات و ساڵی ١٩٤٢ دەبێتە بەرپرسی دامەزراندنی سوپای موسڵمانانی نازیی لە بۆسنیا و هێرتزۆگۆڤینا و سوپاکەی دوو ئەرک ئەنجام دەدات: ڕاوکردنی جووەکان لە باڵکان و بلۆکی ڕۆژهەڵات و هەروەها ڕێگریکردن لە ڕاکردن و هەڵاتنی جووەکان بۆ فەڵەستین و لە تۆمارەکانیدا لەگەڵ هیتلەر و لە وانە ڕادیۆییەکانیشیدا بە زمانی عەرەبیی لە بەرلینەوە دەڵێت ئامانجی نازیزم و عەرەب بریتییە لە «قڕکردن و لەناوبردنی جوو» لە پانتایی جیهانی عەرەبییدا. پاشان حەسەن بەنا زمانی مەرگ «پیشەسازیی و هونەری مەرگ» دەخاتە بەردەستی ئایدیۆلۆژیای فەڵەستینیزم، سەید قوت ڕەهەندی مێتافیزیکیی. لەم گەردوونەی هاوپەیمانیی ئیسلامیی-نازییەدا دەوڵەت-نەتەوە، سەروەریی جەماوەریی و تەنانەت خودی بیرۆکەی «دەوڵەت»ێکی فەڵەستینیی وەک داهێنراوێکی ژەهراویی «خۆرئاوا» دەبینرێت. دامەزرێنەرانی حەماس خۆیان بە ڕاشکاویی دەڵێن: پرس و ئامانجی فەڵەستین «دەربارەی خاک و خۆڵ نییە، بەڵکو ئیمان و باوەڕە».

ئەوە چەپ بوو ناوی چەمکی جیهادی گۆڕی بۆ «خەباتی ڕزگارییخوازیی».  هاوشێوەی سەید قوتب کە جیهانی دابەشکردبوو بۆ خانەی جەنگ/کوفر و خانەی ئیسلام/ئیمان، لینین-یش جیهان و مرۆڤایەتیی بۆ گەلانی چەوساوە و چەوسێنەر لە ١٩٢٠دا دابەش دەکات و لە کۆنفرانسی باکو کە موسڵمانان پێکهێنەری سەرەکیی بوون، زینۆڤیڤ بە نوێنەرایەتیی لینین داوای «جیهاد» دەکات دژی سەرمایەی بریتانیی و فەڕەنسیی. واتا بەگەڕخستنی جیهادی ئیسلامیی، یەکەمجار بە ئایدیای لینین دەستپێدەکات. لە ساڵی ١٩٦٨دا  ئەزهەر باس لە «نازیزمی زایۆنیی» دەکات و لە ١٩٧٠یشدا کۆسۆمۆلسکایا پراڤدای زمانحاڵی یەکێتیی سۆڤێت باس لە «فاشیزم لەژێر ئەستێرەی داوود»دا دەکات و دوو دەق، یەکێکیان لە مزگەوتەوە و ئەویدیکەشیان لە کۆمیتەمەرکەزیی حزبی کۆمۆنیستەوە، هەمان شت دەڵێن. چەپی خۆرئاوا تا ساڵی ١٩٦٧ هاوسۆزیی لەگەڵ ئیسرائیل هەبوو، جووی وەک قوربانیی خۆشدەویست، بەڵام دوای شەڕی شەش ڕۆژە و سەرشۆڕیی عەرەب بەرانبەر ئیسرائیل، چیتر جوو قوربانیی و لاواز نامێنێت شایانی بەزەیی بێت. چەپ هاوشێوەی ئیسلامیی، دەوڵەت-نەتەوە بەگشتیی وەک دیاردەیەکی خۆرئاوایی و بۆرژوازیی دەبینێت و ئیسرائیلیش وەک دەوڵەتێکی خۆرئاوایی و ئەمڕۆ وەک کۆڵۆنیالیزمی نیشتەجێکەر، بۆیە بۆ شکاندنی دەوڵەت-نەتەوە و گەڕاندنەوەی شکۆی ئیسلامیی، دەبێت ئیسرائیل لەڕەگەوە هەڵبکێشرێت. ئێستا فەڵەستینیی و ئیسلامیی شوێنی پرۆلیتاریای کلاسیک دەگرنەوە و دەبنە شۆڕشگێڕانی ڕاستەقینە. بێ هۆ نییە جودیت بەتلەر دەڵێت حەماس و حزبوڵا «بەشێکن لە چەپی جیهانیی»، تەنانەت سەرپۆشی بەزۆری ژنانی ئەفغانستان لەلایەن تاڵیبانەوە، لای بەتلەر شایانی ستایشە، چونکە دژی نیگای «پیاوی سپیی خۆرئاواییە». ژان-پۆل سارتەر-یش دیدگایەکی وەهای هەیە و جەبرێکی ئەخلاقیی دەخاتە پاڵ تیرۆری ئیسلامییەوە، بەتایبەت لە سەروبەندی جەنگی جەزائیردا: «تیرۆریزم چەکی هەژارانە». ئێستا چینی کرێکار خۆی «ئێجگار سپی» و «ئێجگار کۆنەپارێز» بووە و بووە بە چینی ناوەڕاست، واتا دوژمنی چەپ، کەواتە چەپ پێویستی بە ڕزگاریکەرێکی نوێ هەیە: فەڵەستینییەکان. کاتێک کچێک/کوڕێک/لیسبیانێک/گەیەک/ترانسێکی ئەوروپیی/ئەمریکیی دەڵێت، «فەڵەستین هەمووانمان ئازاد دەکات» و «تا فەڵەستین ئازاد نەبێت کەس ئازاد نییە»، ئەم گوتارە ئایینییە تازەیەی چەپە لە ڕووخساری فەڵەستینییدا بۆی دەگەڕێت. ڕۆژگارێک لە ئەڵمانیای نازیی و بەگشتیی لە ئەوروپادا، جوو بریتی بوو لە «مشەخۆر و پاراسایتی خۆرهەڵاتیی» و ئێستا لە گوتاری چەپ/ئیسلامییدا بووە بە «چەوسێنەری کۆلۆنیالیستی سپیی خۆرئاوایی». ئەمە باشترین بیتاقەیە بۆ جیهانی ئیسلامیی دەرچووە.

ڕەنگە دیسان بپرسن ئەی بۆ کۆنفرانسەکە باس لە فەڵەستین، یەمەن و سودان دەکات و ئەو هەموو کوردەش لەوێ هەن، کەچی ناوی کورد ناهێنرێت؟ من لە پۆدکاستەکەمدا لەگەڵ هەرەس بە وردیی باسی ئەم بابەتەم کردووە و لە چەندین نووسینی دیکەشدا. کورد لە گوتاری چەپ/ئیسلامییدا نەک وەک چەوسێنراوە و قوربانیی نابینرێت، بەڵکو هەر هەوڵێکی کورد بۆ ڕزگاربوون لەو چوارچێوەیەی جیهانی ئیسلامیی دژە-دەوڵەت-نەتەوە و دژە-ناسیۆنالیزم، دەبێتە بەشێک لە گوتار و ڕووخساری «خۆرئاوا» و «زایۆنیزم». هەموو هەوڵێکی کورد بۆ دەوڵەت و تەنانەت بۆ خۆبەڕێوەبەریی و فیدرالیزمیش وەک زایۆنیزم و شکاندنی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لاوازکردنی بلۆکی ئیسلامیی دەبینرێت. بۆ نموونە لە میشێل عەفلەق و سەدام حوسێنەوە بۆ خامەنەیی و گوتاری ئێرانیی، لە ئێدوارد سەعید و حەمید دەباشییەوە بۆ تاریق عەلی، لە داعشەوە بۆ ئەردۆغان، هەموویان کۆکن لەسەر ئەوەی هەم دەوڵەت-نەتەوە دیاردەیەکی سەپێنراوی ئەوروپیی/بەتایبەت بریتانییە و هەم ناسیۆنالیزم دیاردەیەکی خۆرئاواییە و دژی یەکگرتوویی و یەکڕیزیی ئوممەی ئیسلامیی/عەرەبییە. هەر هەوڵێکی کورد بۆ دەرچوون لەمە، دوژمنکارییە. لەم ڕووەوە بۆ ئەوەی مەترسیی کورد لەسەر جیهانی ئیسلامیی، وەک تاقانە مەترسیی لاببرێت و نەچێتە پاڵ ئیسرائیل، یاخود لانیکەم لە خەیاڵیشدا وەک ڕەهەندی ئیسرائیلیی نەبینرێت، پێویستە کورد بێلایەن و ئینتگرەی ناو جیهانی ئیسلامیی بکرێتەوە. جیهانی ئیسلامیی و ئوممەی ئیسلامیی پێیوانییە کورد دەچەوسێنرێتەوە، بەڵکو وەک منداڵێکی لاسار دەیبینێت، لەڕێگە لایداوە و دەبێت بگەڕێنرێتەوە نێو ماڵە گەورەکە و باوەش و دڵی ئیسلامییەوە. هەر دەرچوونێک لەمە، مەحکومە و دەبێت لێی بدرێت. ئەوانەی تا ئێستا لە قووڵایی ئەمە تێناگەن، هەرگیز ناتوانن هەم لەو شتە تێبگەن کە ئێستا ڕوودەدات و هەم لە قووڵایی پرسی کوردستانیش تێبگەن.