ستراتیژی هاوسەرگیری لە ناو بنەماڵەی بارزانیدا '' پاراستنی پێگەی خێڵ و هەژموونی سیاسی ''
22/12/2025, 0:22 (GMT+1)
ستراتیژی هاوسەرگیری لە ناو بنەماڵەی بارزانیدا '' پاراستنی پێگەی خێڵ و هەژموونی سیاسی ''
بابەتی هاوسەرگیری لەناو بنەماڵە سیاسی و دەسەڵاتدارەکانی کوردستاندا، هەمیشە جێگەی مشتومڕ و سەرنجی هاوڵاتیان و چاودێرانی سیاسی بووە.
سەبارەت بە بنەماڵەی بارزانی و پرسی ژن و ژنخوازی لەگەڵ ناوچەکانی سۆران، دەکرێت لە ڕوانگەیەکی ڕەخنەگرانەوە تیشک بخەینە سەر چەند ڕەهەندێکی کۆمەڵایەتی، سیاسی و خێڵەکی، لەوانە ؛
١. پاراستنی خێڵ و بەستەرە خزمایەتییەکان
بنەماڵەی بارزانی وەک بنەماڵەیەکی خاوەن پاشخانێکی خێڵەکی و ئایینی (تەریقەت)، گرنگییەکی زۆر بە پاراستنی یەکپارچەیی خێزان دەدەن. لەم جۆرە پێکهاتانەدا، هاوسەرگیری تەنها پەیوەندییەکی سۆزداری نییە، بەڵکو پەیماننامەیەکی سیاسی و ئاسایشییە.
ئەوان ترسیان هەیە کە تێکەڵبوون لەگەڵ "دەرەوەی بازنەی خێڵ" ببێتە هۆی گواستنەوەی بیرۆکەی جیاواز، لاوازبوونی دڵسۆزیی ڕەها، یان دروستبوونی نەوەیەک کە ناسنامەیەکی دوو لایەنەی هەبێت (بۆ نموونە: نیوە بارزانی و نیوە سۆرانی/شاری).
٢. دوورکەوتنەوە لە سۆرانی؛ ڕەهەندێکی سیاسیشی هەیە.
ناوچەی سۆران (بەتایبەت سلێمانی و دەوروبەری) بە مێژوویەکی دەوڵەمەند لە ڕەخنەگری، فرەچەشنیی سیاسی و دژایەتیکردنی دەسەڵاتی خێڵەکی ناسراوە.بۆیە دەسەڵاتی بارزانی پێی وایە ژنخوازی لەگەڵ سۆرانییەکاندا، ڕێگە خۆش دەکات بۆ هاتنە ناوەوەی کەسانێک کە ڕەنگە دیدگایەکی ڕەخنەگرانەیان هەبێت بۆ سیستەمی حوکمڕانیی بنەماڵە.
نەوەیەک کە لە دایکێکی سۆرانی و باوکێکی بارزانی بێت، ئەگەری زۆرە خاوەن دیدگایەکی کراوەتر بێت و کەمتر متمانەی بەو "کۆنترۆڵە خێڵەکییە" هەبێت کە لە ناوچەی بادینان و بارزان پەیڕەو دەکرێت.
٣. بە نیسبەت هاوسەرگیریان لەگەڵ "بێگانە"؛ دەتوانرێت بەم شێوەیە لێک بدرێتەوە:
هاوسەری بیانی لەوانەیە نەبێتە هۆی بەهێزبوونی جەمسەرێکی تری کوردی لە ناوخۆدا ، یان هەندێک جار ئەم هاوسەرگیرییانە بۆ بەهێزکردنی پێگەی دیپلۆماسی یان بازرگانی بێت لە دەرەوەی وڵات.
یان بێگانەیەک کە زمان و کولتووری جیاوازە، پێ ئەچێ نەتوانێت دەستوەردان لە کاروباری ناوخۆیی خێڵ و سیاسەتی حیزبیدا بکات، بەڵام سۆرانییەک چونکە لە ناو جەرگەی ڕووداوەکاندایە، دەتوانێت ببێتە کارەکتەرێکی سیاسی لە ناو جەرگەی بنەماڵەدا.
٤. دەکرێت ئەم دیاردەیە وەک "لوتبەرزییەکی چینایەتی و خێڵەکی" ببینرێت (ئێمە و ئەوان)، بەڵام بە ڕەئی من لە بنەڕەتدا زیاتر ستراتیژێکی مانەوەیە.
ئەوان دەیانەوێت "ناوەندی بڕیار" بەبێ هیچ دەستوەردانێکی دەرەکی بمێنێتەوە. بۆیە دابەشبوونی جوگرافی و دیالێکت (بادینی و سۆرانی) بەکاردەهێنن بۆ پاراستنی جیاوازییەکانیان و ڕێگریکردن لە هەر جۆرە "توانەوەیەکی کۆمەڵایەتی" کە ببێتە هۆی لاوازبوونی پێگەی مێژوویی خێڵەکەیان.
بە کورتی :
ئەم سیاسەتەی بنەماڵەی بارزانی جۆرێکە لە "خۆدابڕکردن " (Isolationism). ئەوان دەزانن کە کرانەوە بەڕووی ناوچەی سۆراندا لە ڕێگەی هاوسەرگیرییەوە، تەنها گۆڕینی ناوی خێزانەکان نییە، بەڵکو تێکەڵبوونی دوو کلتووری سیاسی جیاوازە (کلتووری خێڵ و کلتووری شاری/ڕەخنەگر). ئەمەش لای ئەوان وەک مەترسییەک بۆ سەر یەکدەستیی دەسەڵاتەکەیان دەبینرێت و شەریکیان بۆ دروست ئەبێت لە پۆستە سیادیە حیزبی و حکومیەکاندا.
ئەو بابەت و هەواڵانەی کە ناوی نووسەرەکانیان دیار و ئاشکرایە، تەنیا نووسەرەکەی بەرپرسیارە، نەک کوردستانپۆست
بابەت:
گشتی
بابەتە پڕبینراوەکان
