ئێران.. شکستی پرۆژەی دیکتاتۆرییەت

عەبدولڕەحمان گەورکیئێران.. شکستی پرۆژەی دیکتاتۆرییەت

چاوخشاندنێک بە دوایین پێشهاتەکانی ئێران

پەرلەمانی بەلژیکا بە رەتکردنەوەی بانگهێشتکردنی رەزا پەهلەوی بۆ پێشكەشکردنی وتارەکەی لەم دامەزراوەیە، جەختی کردە سەر پێویستبوونی داننان بە فرەچەشنی سیاسی ئۆپۆزسیۆنی ئێران. ئەم بڕیارە دوای لێکۆڵینەوە لە بۆچوونەکانی وەزارەتی دەرەوەی بەلژیکا و لە دۆخێکدا کە زۆرێک لە رێکخراو و کەسایەتییە ئێرانییەکان بەهەمان شێوە نەیاربوونی خۆیان لەمەڕ بانگهێشتکردنی ناوبراویان دەبڕیبوو، درا. دوابەدوای کۆنفڕانسی سەرۆکی گروپە پەرلەمانییەکانی بەلژیکا، راگەیەندرا کە بانگهێشتی کوڕی شا رەتکرایەوە.

هەوڵەکانی کوڕی شای دیکتاتۆر، هەوڵێکە بۆ دواخستنی راپەڕینی خەڵکی ئێران لە پێناو رووخاندنی دیکتاتۆرییەت لە ئێراندا. رەوتی شاپەرستی نەک هەر هێزێک نییە لە ناوخۆی ئێراندا بنکەیەکی هەبێت، بەڵکو خزمەت بە مانەوەی دیکتاتۆرییەتی مەزهەبی دەکات.

بەمجۆرە هەوڵدان بۆ پێدانی شەرعیەت و ئیعتبار بە کوڕی شا لە پەرلەمانی بەلژیکا شکستی هێنا و لە راستیدا دەرئەنجامی نەیاربوونی کۆمەڵە ئێرانییەکان و نامەی کەسایەتییە سیاسی و یاساییەکانی بەلژیکا و، دواتر، هۆشدارییدانی وەزارەتی دەرەوەی بەلژیکا بوو کە پێناسە و ناوەرۆکی ئەم بانگهێشتنامەیەی ئاشکرا کرد. رۆژنامەی لۆسۆیر، بە مانشێتی "لە پەرلەمانی بەلژیکا، کۆنفرانسێکی مەحاڵ لەگەڵ کوڕی شای پێشووی ئێران"، نووسیویەتی "ئەم پڕۆژەیە بە خێرایی داڕما".

زانایانی سیاسی و شارەزایانی کاروباری ئێران پێیان وایە کوڕی شای دیکتاتۆر، هەوڵێکی سەرکەوتوو نەبووە لە لایەن هەندێ کۆڕ و کۆبوونەوەکانی رۆژئاوایی بۆ هێنانە ناوی کۆڕی شا لە گۆڕەپانی سیاسی ئێران. ئەمە باوەڕێکی دروستە. چونکە کوڕی دیکتاتۆری پێشوو، نەک لە سەردەمی دیکتاتۆری ئایینی و لە ناوخۆی ئێراندا هیچ چالاکییەکی نەبووە و لە کۆمەڵگای ئێراندا هیچ پێگەیەکی نییە، بەڵکو لە کاتی راپەڕینە جەماوەرییەکاندا لە دژی دیکتاتۆرییەت، لەناکاو هاتۆتە گۆڕەپانەکەوە. ئەمجۆرە کردەوانە هەوڵێکە لەلایەن هەندێک کۆڕ و کۆبوونەوەی رۆژئاواییەکان بۆ ئەوەی سواری شەپۆلە سیاسییەکان بن و راپەڕێنی گەل بە لاڕێدا بەرن!

زیادبوونی پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤ
لە سەرەتای دەستپێکردنی شەڕی دەرەکییەوە لە مانگی سێی ساڵی 2026، پاشماوەکانی دیکتاتۆریی ئایینی، دەیان زیندانیی سیاسییان لەسێدارە داوە و بۆ ژمارەیەکی زیاتریش، سزای لە سێدارەدان دەرچووە کە لە ئێستادا چاوەڕوانی لەسێدارەدانن. رژێمی دیکتاتۆری ئایینی، هەزاران کەس لە ناڕازییانی راپەڕینەکەی ئەمدواییەیان بەرەوڕووی دادگاییکردنی نادادپەروەرانە و ئەگەری سزای لەسێدارەدان کردووە.

چالاکیی دژە دیکتاتۆرییەت
ئەمڕۆ لە هەموو کاتێک زیاتر، ناوەندەکانی شۆڕشی سەر بە موقاوەمەتی ئێران، هێرش دەکەنە سەر ناوەندەکانی سەرکوتی ئەم حکومەتە لە سەرتاسەری ئێران. کرێکاران، خوێندکاران، پەرستاران، خانەنشینان و چین و توێژەکانی دیکەی کۆمەڵگاش ناڕەزایەتییەکانیان فراوانتر کردووە. سەرەڕای سەرکوتکردن، بەرخۆدانی رێکخراو لە شارەکانی ئێراندا بەرەو پێشەوە دەچێت. پێویستە حکومەتەکانی جیهان دان بە خەبات و تێکۆشانی خەڵکی ئێراندا بنێن لە پێناو رووخاندنی رێژیمی ئێران و هەروەها پشتیوانیکردن لە هێرشی لاوانی شۆڕشگێڕ بۆ سەر بنکەکانی سوپای پاسدارانی ئێران.

چڕبوونەوەی شەڕە گورگی ناو دەسەڵات
لە هەلومەرجێکدا کە پەرەسەندنی ناڕەزایەتییە کۆمەڵایەتیەکان و سازدانی راپەڕینە سەرتاسەرییەکان، گوشاری خستۆتە سەر بۆندە جۆراوجۆرەکانی رێژیم، ناکۆکی لەسەر (درێژەدان بە شەڕی دەرەکی) یان (هەنگاونان بەرەو دانوستان) زیاد کردووە. مەسەلەی سەرەکیی ئەوان ئەوەیە کە هەر بۆندێک، ستراتیژی خۆی پەیڕەو دەکات بۆ پاراستنی رێژیم و دەستەبەرکردنی پشکێکی زیاتر لە دەسەڵات و سەروەت و سامان. هەرچەند (شەڕی دەرەکی) لە دژی دیکتاتۆرییەتی مەزهەبی لە ئێران چارەسەری کۆتایی نییە بۆ کۆتاییهێنان بە دیکتاتۆرییەتی ئایینی، بەڵام دەکرێ بڵێین شەڕە گورگی ناو دەسەڵاتی زیاتر کردووە. بەشێک لە بەرپرسانی حکومەت دانوستاندنیان دەوێت و هەندێکی تریش دژین. هەندێک قەیرانی بژێوی ژیان بە هۆکاری بەشداریکردنی ناڕازییان لە ناڕەزایەتییەکان دەزانن، هەندێکی دیکەش دەیانەوێت ناڕەزایەتییەکان سەرکوت بکەن. هەردوو رەوتەکە بە دوای مانەوەی دەسەڵاتی دیکتاتۆرییەتەوەن.

فێڵی هەڕەشەکردن لە لایەن دیکتاتۆرییەتەوە
رێژیمی ئێران هەوڵ دەدات بە هەڕەشەکردنی جۆراوجۆر لەم و لەو، قەرەبووی (کات) بکات بۆ ئەوەی پێکهاتە زیانلێکەوتووەکەی بخاتەوە سەر پێ و لەوانە: هێرشی مووشەکی یان فڕۆکەی بێفڕۆکەوان، تیشک خستنە سەر پرسی گەرووی هورمز و هاوشێوەکانی. هەروەها هەوڵ دەدات بۆ تیشک خستنە سەر کێشە لاوەکییەکانی کۆمەڵگای ئێراندا. بەڵگەکان ئەوە دەردەخەن کە ستراتیژی سەرەتایی ئەم رێژیمە وەک سەرەتای خۆی ماوەتەوە و سیاسەتەکانیشی لەسەر هەمان ستراتیژەیە. رژیمی دیکتاتۆری مەزهەبی بە چەقبەستوویی پشتی بە سوپای پاسداران بەستووە.
​
دواوتە!
رێگاخۆشکردن و زەمینەسازی بۆ هێنانە سەرکار و بەردەوامیدان بە دیکتاتۆرییەت لەلایەن رۆژئاواوە، ئێستا زیاتر لە هەموو کاتێک کەوتووەتە سەر زاری کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی. خەڵکی ئێران باجی پێنج دەیەی سیاسەتی سازان یان شەڕی دەرەکی لە دژی دیکتاتۆرییەتی مەزهەبییان داوە و دەیدەن. ئێستا کاتی ئەوە هاتووە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی پشتیوانی بکات لە بەرخۆدانی خەڵکی ئێران و سڵاو لە کۆتایی دیکتاتۆرییەتی مەزهەبی لە ئێران بکات. نە سیاسەتی سازان لەگەڵ ئەم دیکتاتۆرییەتە و نە شەڕی دەرەکی لە دژی دیکتاتۆریەتی مەزهەبی، ئەو چارەسەرە نین کە خەڵکی ئێران چاوەڕێی رزگاربوون لە چنگی ئەم رێژیمە دەکات. خەڵکی ئێران بەرخۆدانێکی درێژخایەن و چەسپاوی هەیە. ئەم بەرخۆدانە چارەسەری سێیەمی بۆ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی خستۆتە روو. ئەوە کاری کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و بە تایبەتی ئەوروپا و ئەمریکایە کە پشتیوانی بکەن لەو چارەسەرە و بەرخۆدانەکە بە فەرمی بناسن.