دەبێ کوردبوونت ڕەفتارت دیاری بکات، نەک سەرکردەی سیاسی، کوردبوونت!

بازاڕە سیاسییە شێواوەکەی کورد و جەنگی دەروونی داگیرکەران
هەر لەو سەرەتایانەی کە (کوردبوون و کوردایەتی):
- کوردبوون وەک بوونی نەتەوەکە و
- کوردایەتیش وەک ڕووە سیاسییەکەی کوردبوون، خۆی پیشاندا و بووە قاوغێکی یا کەوڵێکی بوونی سیاسی نەتەوەکە وەک کورد، بنەماکان تێکەڵبوون، چوونکە:
کوردبوون ڕاستەقینە سروشتییەکەی نەتەوەکەیە، کە خۆی ڕادەنێت لە میانەی نەرێت، ڕەفتار، بڕوا و کلتوور و شارستانەتەکەیەوە، ئەمە هەر لە کورد دێت، هەر لە کورد جوانە و هەر بەرهەمی کورد خۆیەتی، تۆ لە وەرگێڕاوێکی بیانی بڕوانە کە وەرگێڕێکی شارەزای (زمانی کوردی) وەک مامۆستا عەزیز گەردی وەریگێڕابێ، بزانە ئەو هەمووشکۆی کوردبوونە لە وەرگێرانەکەیدا هەستپێدەکەیت یان نا؟ ئەوە تەنیا بەو دەکرا کە بنەماکانی زانستی زمانەکەی دایکی خۆی ناسیبوو، لە پێکهاتە بایۆلۆجییەکەی خۆشیدا وەک کورد، لە دایکییەوە هەموو پێچهەڵپێچەکانی زمانەکەی پێدرابوو کە لە گەورەبوونیدا بەهۆی زانستی زمانەوانییەوە تۆکمەی دەکات و ئەگەر بە کوردی نووسیبای یا لە زمانێکی بیانییەوە، دەقێکی بۆ کوردی وەرگێڕابا، ئەو شکۆی زمانە کوردییەی کە زمانی دایکی بوو لە دێر بە دێر و وشە بە وشەدا دەینواندەوە، مامۆستا نەی دەتوانی ئەمە نەکات چوونکە ئەو زانایەکی ئاشنا بوو بە زمانی دایکی، یانی ئەسڵ لای ئەو زمانی کوردی بوو، ئامانجەکە نووسینەوەی دەقێکی بیانی بوو بەو ئەسڵە، بۆیە ئێمە وەرگێرانێکی بیانی دەخوێنینەوە، کە زمانی دایکی مرۆڤێکی ترە، بەڵام مرۆڤێکی ئێمە کە کوردە بۆمان دەنووسێتەوە، کەواتە مامۆستا بە ئامڕازی زمانی دایکی خۆی گوڵی دەقە بێیانییەکە دەنەخشینێ و لە کۆتایدا گولستانێکمان بۆ دەڕەنگێنێ کە بە ڕۆحمان ئاشنایە، بە بۆنەکەی ئاشناین بە بزووتی پیتەکان و چنراوەکە ئاشناین، جا بیخوێنینەوە یا بی بیستین، یا بی بینین، هیچ هەستێکی نامۆیی ناکەین، ئەو بە زمانی دایکمان سەربووردەیەکی بیانیمان بۆ دەگێڕیتەوە، ئەمە زانابوونە، کە کورد بۆ گەشەی زمانەکەیی و دەربڕینی ئەو ئەسڵە زمانەوانیانە، پێویستی بە مرۆڤی لەوێنەی ئەو هەیە.
من ئەم پێوەرە زمانییەم بە دەستەوە گرت، بۆ پێوانی (کوردایەتی – قاوغە سیاسییەکەی کوردبوون)، سفری دوای فاریزەی دا بەدەستمەوە، نەک هەر سفرێک، بەڵکو دەستی خوێناویکردم، دڵی ڕەنجاندنم، دابەشی کردم، سووکایەتی پێکردم، دەربەدەری کردم، لێکی هەڵبڕیم، وردی کردم، بە خۆمی نامۆکردم، لەبەر چاوی دۆستی کەم و دوژمنی زۆر حەیایایایایایای بردم.
مامۆستا مەسعوود محەمەدی بیرمەند دەفەرمێت: " بێگومان خۆشی هەرە گەورە و گەش بۆ گەل ئەوەیە کە دەسەڵاتی هەرە سەروو خەریکی کامەرانی و هێمنی و ئازادیی گەل بێت کە دەبێت بزانین ئەو ئامانجانە لە ڕژێمی (دیمۆکرات) دا نەبێت چنگ ناکەوێت و بەتایبەتی (دروشمی ئازادیی) کە چرای نیشتمان و دۆزەخی دیکتاتۆرە: تا بڵێی بە فیز و ناز و تا بشڵێی ناسک و تەنکە و {خێراشکست}ە".
کارەساتی نەتەوەکەی من ئەوەیە کە من دەبێت بەرهەڵستی چوار داگیرکەری دەرەکی و دەیان سەرکردەیەتی(بەڕێوەبەری کۆمپانیای حیزبی) ناو خۆم ببمەوە، لەگەڵ دوژمنانی دەرەکیمدا لە شەڕی کلتووری، ئابووری، دبلۆماسی و چوار لەشکری مۆدێرندا خەریک بم، لە ناو خۆشمدا لەگەڵ سەرکردەیەتی حیزبگەلێک خەریک بم کە هەرچی کورد هەیەتی و نییەتی خراوەتە پێناو مانەوە و قازانجی حیزبی بنەماڵەوە، کە لە ڕووی ڕەفتار و کۆمەڵایەتی و دادپەروەرییەوە، لە دژایەتی یەکتردا بوونەتە تەواکەری ڕەفتاری داگیرکەرانم!!!.
لەگەڵ دروستبوونی دوو بەرەی مەلایی و جەلالیدا، ئاوێک ڕژا، ئابڕوویەک تکا، خوێنێک پژا، کە هەرچی دەکەم، نەبۆم هەڵدەگیرێتەوە، نەبۆم کۆدەکرێتەوە و نەبۆم دەوەستێنرێت و ئەو ئابڕوو تکانە، بوویە سەرچاوەی هەموو کارەسات، مەرگەسات، کڵۆڵی و سەرگەردانیی نەتەوەکەم، بە تایبەت لە دووبەشی باشوور و ڕۆژهەڵاتیدا، لەبەر ئەوەی هەر ئەوەی دوژمنان بە کوردیان کرد/ دەکەن، ئەو سەرکردەییەتیانە بەهێزەکانی یەکتریان کرد/ دەکەن و بە ئامانجەکانی نەتەوەکەیان کرد/ دەکەن.
من دەزانم سیاسەت لە بنەڕەتدا، بەڕێوەبردنی کاروباری گشتی، ڕێکخستنی کۆمەڵگە و دۆزینەوەی چارەسەرە بۆ گرفتەکان و ململانێکان، بەبێ پەناپردن بۆ تووندوتیژی بەهەموو جۆرەکانییەوە، دەزانم لە تێگەیشتنی زانستی و فەلسەفیدا، سیاسەت بەرزترین ئامڕازی کۆمەڵایەتییە بۆ پێکهێنانی " چاکەی گشتی" و خوڵقاندنی ژیانێکی شایستە بۆ هاووڵاتیان، بەڵام من چی بکەم، کە سەرەڕای داگیرکاریی، لای سەرکردەیەتی حیزبی کوردیی سیاسەت لە کاری بنیاتنانەوەی کۆمەڵگاوە، گۆڕدراوە بۆ(ململانێی مان و نەمانی هێزەکانیان)!!!.
خۆ هێزیش نین، بووبێتیشن، ئیتر نین، کە دوژمن سڵێکیان لێ بکاتەوە، یا سەنگێکی قورسیان لەپایاندا دابنێ، ئەوەندە بۆ دوژمنانی کورد گرنگن، کە ئاژاواکەی ناو کۆمەڵگەی کوردی پێ دەمەزەرد بکەنەوە، ئەوان کە نە پەڕۆیەکیان لە باشوور دادڕی و نە لە مێژووی کۆمارەوە دەرسێکیان خوێند و نە لە شەهیدانی خۆیانەوە بۆ مەسەلەکانیان ڕوانی، خڕبوونەوە و کەوتنە ناو ئەو یارییەوە کە جەلالی و مەلای ڕاهێنەرەکانی بوون!!!. یەکێک لە حەسرەتە قووڵەکانی بەرەنگاریی نەتەوەکە دژبە داگیرکەرانی ئەوەیە، ئەو شەهیدە کوردستانیانەی کە لە چاوی بەرژەوەندی نەتەوەی کوردەوە دنیایان دەبینی و سیاسەتیان دەکرد هەر لە ڕۆژە بەراییەکانی شۆڕشە چەکدارییەکاندا، بەپیلانی هەمووان هەر زوو شەهید دەکران و نەتەوەکە لە بیرو ژێرێتی نەتەوەیی ئەو کەسانە بێبەش دەبوو، ئیتر هەڵپەرستان و فرسەتخوازان بوونە دەمڕاستی ئەو هەوڵدانە کوردستانییە و تا گەندەڵیان نەکرد و خوێنی کورد بە کوردیان بەڕێ نەخست دەستبەرداری نەبوون/ نین!!!.
ئێستایش کە مەیدانی سیاسی کوردیی لەهەموو دەمێک شەمزاوتر و بێبەندبار و بەرەڵاترە، هەموو زەمینەکان واڵایە بۆ گەمەکردن بە چارەنووسی نەتەوەکەوە، لەهەموو ڕابووردوو خراپتر و کارەساتبارتر. دەرفەت بۆ میللەتان هەر سەدان ساڵ جارێک خۆی پیشاندەدات و نەرم دەبێت و بۆ خۆ بەدەستەوە دان بەرگری لە خۆی ناکات، کاتی زۆریشی نییە بۆ مانەوە، وەک بیرمەندی کورد فەرموویەتی: " (دروشمی ئازادیی) کە چرای نیشتمان و دۆزەخی دیکتاتۆرە: تا بڵیی بە فیز و ناز و تا بشڵێی ناسک و تەنکە و(خێراشکست)ە!!!. ئەو ئازادییەی لە ناو زەریای خوێنی نەتەوەکەوە دوای خنکاندن بە گازی کیمیاویی و دوای زیندەبەچاڵکردنێکی سەدان هەزاران لە نەتەوەکە، دوای ماندووبوون و گیان بەخشینی نەتەوەیەکی دابەشکرا و بۆ ئەوەی باخی تێکۆشانی نەتەوەکە هیچ نەبێت لە بەشێکیدا بێتە بەر، ئازادی وەک بووکێکی خوێناوی لە باشووردا خۆی پیشانی نەتەوەکە دا و زەردەخەنە کەوتە سەر لێوی تاک بە تاکی نەتەوەکە و لەو باوەڕەدا بوون کە دەرگایەک کرایەوە بۆ سەر بەهارێکی نوێ، بەهاری ئازادی نەتەوەی کورد، بۆیە بە ڕۆحیان باوەشیان پێدا کرد و لەهەر چوار پارچەکەوە نەتەوەکە کەوتە تەقەلا بۆ خزمەتکردنی!!!. لەبەر ئەوەش ئازادی هێندە و بارتەقای بە ناز و فیزبوونەکەی، زووڕەنج و تەنکە و چاوی لێغافڵ بکەیت لێت شکاوە و هەپروون بە هەپروون بووە، کچی چاوەڕوانی و خۆ خەریککردن و بەسەربردنی ڕۆژەکان نییە، ئەو( دیاردەیەکی نایابە) خودای جوانییەکان، هێمنی، ئاسایش، ئاشتی، ژیریی و پێکەوە هەڵکردنە، ئەم توخمانە لە پێکهاتەی ئەودا زۆر بەهێز پێکەوە بەگەشاوەیی و تەرلانی دەیهێڵنەوە، دەنا زیزبووە و زوو بەجێت دێڵێ و دەگەڕێتەوە نیشتمانی خۆی: نیشتمانی ئەو مرۆڤ و عەقڵ و ژیریانەی، قەدری دەزانن و ڕێزی لێدەگرن و نازی دەکێشن. ئازادی لە جیهانی بیرکردنەوەی قنگەجنۆکەیی سەرکردەیەتی خێڵ- حیزب دا، جێگای نابێتەوە، ئەو ڕۆشنیی عەقڵ و سەفای دڵ و ئەوینێکی مەم ئاسای دەوێ، کە ڕۆگە ئەو و ناو ئەو و ڕەفتار ئەو و ئامانج ئەو بێت. ئەو دەبێ جێپەنجەی پەریئاسای لە هەموو بیرکردنەوە و بزووتن و بڕیارێکدا ببینێ، ئەو دەبێ وەک دەنگێکی زوڵال: لە پەیوەندی خێزانی، پەیوەندی ڕەگەزایەتی، پەیوەندی دەسەڵات و خەڵکدا ببیسترێ، دەنا ئەو نییە و سێبەرێکی درۆزنانەی بۆیەکراوە، کە زیاتر بە سیمای ناشرینی ئەهریمەنان دەچێت، کە گەلان فریودەدەن و دۆزەخیان بە بەهەشت پێدەفرۆشنەوە و خیانەتمەندیش بە کوردایەتی!!!.
سیاسەت چەندین ڕووی هەیە، جگە لە ناسنامە ڕاستەقینەکەی کە لەسەرەوە نووسیمەوە ئەوە ڕووە گەشەکەی سیاسەتە لە هەر کوێ و لە هەر قۆناغێکدا بکرێت، بەڵام ڕوویەکی ئەهریمەنی تری هەیە کە بەتایبەتی لە ئێستادا، لەم سەردەم و گرفتارییە زۆرانەی تووشی مرۆڤایەتی کراون، خۆی بە کراوەیی نیشان دەدات و خەت و نیشانەکان دەکێشێ و لەگەڵ خۆیدا کڵۆڵی فرە دێنێ، لێرەدا سیاسەت دەبێتە (مەیموونبازیی) بۆ ئەوەش بتوانی زۆرترین بەش بۆ خۆت بەریت، دەبێت مەیموونەوانێکی شارەزا و ڕاهاتوو و تواناداربیت، کە پێ بەهەموو ڕاستییەکاندا بنێت و دەستت درێژ بێت، تا بەشی زۆرتر بچنیتەوە، ئەوە ئێستا ڕووی لە مرۆڤایەتی کردووە و بەتایبەتی ڕووی لە نەتەوەکەی منە، چوونکە حاڵوباری نەتەوەکەی من، تایبەت و نایاب و بێ وێنەیە، چ وەک ژمارە، چ وەک ئامانجی مەسەلەکەی، چ وەک قەبارە، چ وەک پێکهاتە کۆمەڵایەتییەکەی ناوخۆی، کە بڕیاردەری یەکەمە هەم بۆ دروستبوون و هەم بۆ وێران کردن.
• ڕۆژهەڵاتی کوردستان
سەرزەمینی لەدایکبوونی نزیکەی بوونی کوردە، لەوێ هەموو چرۆ کلتووریی و پژانە هزرییە نەتەوەییەکە گەشاوەتەوە و سێبەری بۆ پارچەکانی تری نیشتمانە دابەشکراوەکە کردووە، لەگەڵ ئەوەدا کە ڕۆڵی سیاسی فراوان و درێژخایانی بە خۆیەوە نەدیووە، بەڵام ئەوەندە بەهێز بووە و ئەوەندە باوەڕی بە خۆی بووە، کە کۆمارێکی کوردستانی بۆ ماوەیەکی کورت دابمەزرێنێ و تامی " ئازادی" بەنەتەوەکە بچێژێ و ئامادەیان بکات و ناوبەناو سەرهەڵبداتەوە وەک لە ڕاپەڕینی ژن ژیان ئازادیدا خۆی پیشانی دنیا دایەوە و لە پشتیوانییەکانی خۆرئاوادا درێژەی پێدا. بەدەستهێنراوەکان، بنیانتنراوەکان، دامەزرێنراوەکان و... هتد، بە کورتی تەمن و درێژی تەمەن نییە، ئەم پێوانەیە هەموو چالاکییەکانی مرۆڤبوون دەگرێتەوە، بۆ نەتەوەکەی من لە سیاسەتی (حیزبایەتی زۆرینەی جاران قەڵبیدا)، لە هەموو ڕووەکانی تر دیارترە و خۆی نیشانداوە، چوونکە گرووپەکانی، دەستی خۆیان بە خوێنی کوردەکەی تری گرووپی بەرانبەر، سوورکردوە، بۆیان ناشاردرێتەوە، هەر چەندە ئەوان ئەوەندە بێدەربەست و لووتبەرز و خۆ بەزلزانن و لەسەرەوە بۆ خوارەوە بۆ نەتەوەکە دەڕوانن کە سڵ لە نەشاردنەوەی ناکەن بەڵکو بە شانازیی (ئەوەی ناویان ناوە تێکۆشانیی حیزبایەتی) خۆیانی دادەنێن و زۆریان بۆ بێت، وەک نموونە بەبیری نەیارەکانی تری کوردی خۆیانی دەهێننەوە، کە گوایە دیسان دەتوانن ئەو تاوانانە ئەنجام بدەنەوە(ئەو تاوانانەی بە هەموو پێوانەکان تاوانی نەتەوەیی بوون/هەن و هەندێکیان هێندە قێزەوونن کە چەند پلە وان لە سەرووی تاوانای نەتەوەیشەوە)!!!. بۆیە بانگەشەی ئەوەی کە من حیزبی هەرە کۆن (کۆنەحیزب)م، گەورەحیزبم(زلترین حیزبم) یان ژماردنی شەهید وەک دەسکەوتی حیزبی، کە تا ژمارەکە زیاتر بێت، دەبێ باڵای شانازی ڕشتنی ئەم زەریای خوێنە بۆ حیزبی من کەڵەگەتتر بێت، بانگەشەیەکی پیس، ناشرین، خێڵەکی دژ بە مەسەلە بنەڕەتییەکەی نەتەوەی کوردە کە ئازادی نیشتمانی کورد و پاراستنی گیانی منداڵانی کوردە!!!.
کاری کوردبوون و خودی کوردبوونەکەش ئەوەیە کە بەهەر ئامرازێکی ڕەوا و ناڕەوا بتوانیت، ملی لاوێکی کورد لە پەتی سێدارە ڕزگار بکەیت و باری لاری کوردێکی تر ڕاستکەیتەوە و بەفێڵ و تەڵەکە و بەرتیلدان و هەر تێکۆشانێک بۆت دەکرێت، لە جیاتی گیانی کوردێکی گیرۆدەی دەستی داگیرکەرانی، گیانی جەلادەکەی بکێشیت، ئەرکی کوردبوونت بەئامانج گەیاندووە و لە کوردایەتی خۆت بوویتە خاوەن. جا ئەم پێوەرە بگرە بە باڵای ئەو وشەیەی لە زارت دێتە دەر و بە شەهیدێکی کورد، کە دوژمنی دێرینە، کورد بوون و ژیانی لێ دەستێنیتەوە، دەڵێیت: من ئیتربە کوژراوەکانی ئەوان دەڵێم (تۆپیوو) بە خەیاڵی خۆتیش تۆ لە سەردەمی دانانی یەکەمین بەردی بناغەی(کوردستانێکی سەربەخۆدایت) و ئەم تێکۆشانە سوشیاڵ میدیاییەت بۆ کوردستانێکی سەربەخۆیە!!!، جا گوێی خۆتم بۆ بگرە: هەر کوردێک ئاکاری کۆمەڵایەتی دروست نەبوو، نەخۆشە، نەخۆشیش پێویستی بە بەزەیی و چارەسەرە، کوردستانی سەربەخۆش، نە جلە و نە جامانە، بەر لەوەی هەر شتێک بێت، (کوردبوون) ە، کوردبوونیش، بیرکردنەوەیەکی ڕۆشن و زوڵاڵە بەر لە هەرکەس بۆ خودی ئەو کەسە خۆی، ئەو کەسەی گەیشتە ئەم پلە زوڵاڵە لە کوردبوون، دەبێتە ڕەفتاری کۆمەڵایەتی ئەو، واتە کوردبوون، بیرکردنەوە، گووتن و کردارە، کە یەک ڕایەڵە پێکەوە گرێیان دەدات، بەرپرسیارێتییەکە بەر لە هەرکەسێکی تر زاتییە، کە ژیانی هەموو تاکێکی کورد دەگرێتەوە، مانای کوردبوون بەرلە هەر شتێک دۆزینەوەی کوردبوونی ئەوی ترە، ئەمەش ڕێگات پێنادات: سووکایەتی پێ بکەیت، مەرگی بە ئاواتبخوازی، یا خیانەتی لێ بکەیت، بە بیرکردنەوە، بە وتن یا بە کردار.
لە کۆتایی پەنجاکاندا و لە شەستەکان بە دواوە و هێنانەوەی مەلامستەفا لەلایەن ئیبراهیم ئەحمەدەوە(یا بەهەوڵی ئەو) کە ئیبراهیم ئەحمەد زۆر قووڵ و بەباشی دەیزانی لەسەر ئەو ناکۆکییەی خۆیی و ماڵی مەلا مستەفا، یاری بکات، پێویستی بە بنیاتنانەوەی دوژمنێک هەبوو بۆ بەگەڕخستن و بەردەوامیی پێدانی پلان و ئامانجەکانی.
لەبەرئەوەش کە بەهیچ جۆرێک نە لە دوورەوە و نە لە نزیکەوە، پەیوەندی نێوان حیزبایەتی(پەیوەندی سیاسی نێوان سیاسەتبازەکان)، ناچێتە ناو ئەو پێناسەیەی یەکەم کەلەسەرەوە لەسەر(سیاسەت) کردم، بەڵکو بە ناوەرۆک و بە قاوغەوە، پێناسەی دووەم (مەیموونبازی) دەبێتە پێناسە یا ملوانکەی سیاسی ملی ئەو گروپ و دەستانەی دیوی ڕووکەشی سیاسی کوردبوون. بۆیە ئێمە شەڕی کورد بە کورد، کردنی شەڕی داگیرکەری کورد لەلایەن بەشێک لە کوردەوە لەگەڵ کورد، خۆشکردنی زەمینەی کوردکوشتن بۆ داگیرکەران، بوونە دەلیل و ڕێناسی لەشکری داگیرکەر بۆ پەلاماردانی کورد، ئەو کینە پیسە قووڵەی کە بەرانبەر بە یەک نواندیان و... هتد لە بزووتنەوەی چەکداریی کورددا وەک سیمایەکی گشتی بزووتنەوەکە، لە هەموو قۆناغەکاندا دەبینین و دەبێتە نیشانە دیارەکەی بزووتنەوە چەکدارییەکە.
• سووکایەتی وەک کلتوور
ئیتر بە درێژبوونەوەی ناکۆکییەکانی مەلایی – جەلالی، کە هەموو ڕەفتارە قێزەوونەکانیان زیندووکردەوە و هۆزگەرایی و عەشیرەتیان کردەوە بە ناوەندی ئینتمای کوردبوون، بنەمانی کوردبوون درزی تێکەوت و لە بەرگی سیاسی حیزبدا کە ناوی زل و دێی وێران بوون، ڕەواجیان دا بەم کلتوورەی کە ئەمڕۆ بە هۆی سوشیاڵمێدیاوە لە لووتکەی شەمزاوی، شەرمەزاریی، شێواوی و بەرەڵایی خۆیدایە، لەم دەلاقەیەوە، داگیرکەرانی کوردستان، زۆر زانایانە و بەپلانی ورد، مەیدانەکە ئامادەدەکەن و جەنگە دەروونییەکە بەڕێوەدەبەن، نموونە زۆرە، ئەوەندە کە بەشی وێرانکردنی دەروونیی نەتەوەیەک بکات.
• دوژمن چۆن جەنگەکە بەڕێوە دەبات؟
لەسەر چەند بنەمایەک، ئامانجەکانی خۆی دەکاتە نیشانە:
- شکاندنی متمانەی نەتەوەیی: ئامانجی سەرەکی ئەم جەنگە دەروونییە لە ناوبردنی باوەڕ بە خۆبوون و دروستکردنی بێهیواییە لە داهاتوو لە ڕۆحی ڵاوانی کورددا. کاتێک تاکی کورد، هەست بەوە دەکات کە هەوڵەکانی ئەنجامێکیان نییە و هیچ بزووتنێک لە بەرژەوەندی ئەودا نییە، زۆر ئاسان ملکەچی ئەو ژینگەیە دەبێت کە دووژمنان دەیسەپێنن.
- فراوانکردنی ناکۆکییەکانی ناو دەستە سیاسییەکان: بە بەهێزکردنی هەستی خۆ بەزلزانین و حەق لای ئەو بوون و دنەدانی دژایەتییەکان بە جۆرێک کە سنووری ڕەخنە دەربازدەکات و پەلاماری پیرۆزییە نەتەوەیەکان دەدات.
- بەکارهێنانی لەشکرێکی ئەلەکترۆنی و هەزاران ئەکاونتی درۆزنانە: کە ئەمە بودجە و ڕێکخستن و خەت پێدان و سەرپەرشتی بەردەوامی دەوێت، کە یەک لە دوای یەک ڕووداوی بێ بنەما دروست دەکات و بۆ هەر سایت و ماڵپەڕیک بچیت، ئەم پڕوپاگەندە بۆش و قەڵب و بێ بنەمایانە، دەچن بە چاوتدا، کە هەم ماندووت دەکات و هەم لە نەستیدا، ئەوەت پێ تەلقین دەکات، کە تۆ هیچ نەبوویت/ نیت جگە لە کوردێکی ڕووخاو کە هیوایەک بە ڕزگاربوونت نییە.
- لە بەر ئەوەش کە سەرکردەیەتی حیزبەکان، هەمیشە بەرژەوەندی حیزبی بنەماڵەیان بۆ گرنگتر بووە لە بەرژەوەندی نەتەوەیی، دەکەونە ناو یارییەکەوە و ئەوان کە نەیانتوانییوە وشیاری نەتەوەیی و پەروەردەی تاک بکەنە ئامانجیان و نەتەوەکە لە مەترسییەکان ئاگاداربکەنەوە، بە ڕکابەریی و بەدەستهێنانی ئامانجە تەسکەکانەوە سەرگەرمی بەدەستهێنانی دەسکەوتی حیزبین، ئەمەش وای لێکردوون کە بێئاگا ببنە دەسکەلا یا یاریکەر لەو مەیدانەدا کە دوژمنانی کورد بۆی سازداوون. هەڵبەتە زۆرینەی سەرکردەیەتی حیزبەکان، بە ئاگایی و بەهۆی پەیوەندی ژێراوژێرەوە، ناچارکراون کە ئەو یاریانە بکەن لە بەرگێکی کوردی و بەناوی نەتەوەیەکی داگیرودابەشکراوەوە، لە حاڵێکدا کە حیزبەکان کەمینەیەکن بەرانبەر نەتەوەکە، جگە لە خۆیان و شوێنکەوتووەکانیان نەبێت، نوێنەرایەتی کەسی تر ناکەن لە نەتەوەکە، نەتەوەکە خۆی بە هەڵوێستی خۆی، نوێنەرایەتی خۆی دەکات، ئێمە زۆر هەڵوێستمان بینیوە کە حیزب هیچ ڕۆڵیکی نەبووە لە تاودان و ڕێکخستنیدا، یا ئەگەر بووبێتیشیان، لاوەکی بووە چوونکە ئەو کاریگەرییە نەتەوەییە لە توانای کەسیاندا نەبووە، ئەوە( کوردبوون) بووە کە هەڵوێستی خۆی پیشانداوە، وەک بەرخۆدانی ژن ژیان ئازادی و ئەو خۆپیشاندانەی بۆ ڕۆژئاوا نواندی.
- ئێمە ئەمە بەئاشکرا دەبینین لە نووسین و بڵاوکراوەی دەستەی سەرەوەی حیزبەکاندا، کە مرۆڤ سەری سووڕ دەمێنێ کە ئایا ئەم نەتەوە دێرن و تینووی ئازادی و تێکۆشەرە، بەوەندە پاشخانی تێکۆشان و بەرەنگارییەوە، ئەمەی بەرهەم هێناوە؟! یا خۆی بە شایانی ئەم عەقڵە تەسک و ئیفلیجبووانە دەزانێ کە نوێنەرایەتی بکەن؟! کە هەر چەند لێکی بدەیتەوە لە خۆشەویستی کورسی دەسەڵات، فەرمانڕانییەکی تاکڕەو، خواست و ئارەزوویەکی دروونی کەسایەتییەکی شێواو تێپەڕ ناکەن و ئێرەیی بردن وەک نەخۆشییەکی قووڵی درێژخایەن(کە خەسڵەتگەلی سایکۆلۆجی مرۆڤەکانە و ئەگەر مرۆڤ بەدەمییەوە نەچێت و کۆنترۆڵی نەکات، ئەنجامگەلی کوشندەی لەسەر کۆمەڵگا دەبێت، بواری ئەوە نییە بە درێژی باسی نموونەگەل بکەم لە بزووتنەوەی سیاسی- چەکداریی کورددا)، بەڵام دەتوام بڵێم، لە سەدا نەوەتی ئەو ناکۆکیانەی نێوان سەرکردەیەتی حیزبە کلاسیکییەکان، سەرچاوەکەی ئەم نەخۆشییە دەروونیانە بووە، کە بۆ نەتەوەکە کارەساتیان لێکەوتۆتەوە.
- ئەگەر بۆ میللەتانی وشیار، دیمۆکرات و زانا بە ژیانی مرۆڤ و بەڕێوەبردنی کۆمەڵگاکان، حیزبی جۆراوجۆر نیشانەی زیندوویی و خواستی پێشوەچوونی تاک و کۆمەڵگاکانیان بێت، ئەوا بۆ میللەتانی پاشکەوتەی گرفتار لە چنگی حوکووماتی تاکڕەویی و بنەماڵە و عەشیرەتگەردا، مایەی کارەسات و کڵۆڵیی و دابەشبوونی هەموو بوارەکانی ژیانی تاک و کۆمەڵگایە و بەتایبەتیش ئەگەر بەم پێوەرە بۆ نەتەوەکەی خۆمان بڕوانین(کە لەهەموو ڕووەکانی ژیان و ژیارەوە، وێنەی لە دنیادا نییە، چوونکە دابەشکراوە بەسەر چوار نەتەوەی ڕەگەزپەرستی تاسەر ئێسقان دژ بە کورددا و هەموو شتێکی خۆیان لە سەر دژایەتی کورد، نیشتمانەکەی و وێرانکردنی داهاتووەکەی بنیات ناوە) ئیتر ئەوە بۆمان دەسەلمێ، کە بوونی دەرزەنێک حیزب، بیانەوێ و نەیانەوێ، لە سەرەتای ڕێ، لە ناوەندی ڕێ یا لە کۆتایی ڕێدا، دەکەونە ناو ئەو یارییە سیخوڕیانەی یەکێک لەم نەتەوە داگیرکەرانەوە و ناچاریان دەکەن، کە بەشێک لە ئەجندای ئەوان جێبەجێبکەن، بە هێز و توانا و خوێنی لاوانی کورد. ئەمە ئەگەر هەر لەسەرتاوە پڕۆژەی دەزگا سیخوڕییەکانی دەوڵەتە داگیرکەرەکانی کوردستان نەبووبن، یا ئەوان زەمینەی دروستبوونیان خۆشنەکردبن و پشتیوانیان نەبووبن!!!.
تۆ(وەک کوردێک)، ئەگەر بنەماگەلێکی ڕوون و چەسپاوت هەن کە لات بوونەتە(ڕەفتاری کەسایەتیشت) ئیتر چۆنچۆنایی بە چەندجار گواستنەوە و بڵاوکردنەوەی قسە و باسی فشەڵی داگیرکەرێکت خۆت ڕازی دەکەیت و پێتوایە ئەوە باشترین هەلە بۆ لێدانی کوردێکی تر کە هاوڕات نییە؟! دەبێ بزانیت، بەر لەوەی کوردەکەی تر سووک و ورد بکەیت، بنەمای کوردبوونی خۆت سووک دەکەیت و دەڕووخێنی. ئەوە کلتووری سەرکردەیەتی حیزبەکانی کوردە، نەک بنەما ڕەسەنەکەی پەیوەندی نێوان کورد و کوردێکی تر، ئێمە دەبێت ئەو چاویلکە لێڵە لەبەر چاومان لابدەین، وەک (کوردێک) بۆ مەسەلەی نەتەوەکەمان بڕوانین، بۆ ئێمە باشترە، خۆمان دەستنیشانی کەمایەسییەکانی خۆمان بکەین، نەک دەرفەت بۆ داگیرکەران بڕەخسێنین، کەلەو دەلاقەیەوە دوژمنانی دێرینەی کورد جەنگە دەروونییەکانیان بەرانبەر بە نەتەوەکەمان بەڕێوەبەرن!!!. هەر کوردێک بە قسەیەکی(باخچەلی) بکەوێتە هەلەکەسەما و لە بیری بچێتەوە کە خۆی کێیە و چی دەوێت و لەم ماوەی ٢٥ سەدەیەدا کە نەتەوەکەی لەدەرەوەی شارستانەتی مرۆڤدا ژیاوە، چی بەسەرهاتووە و چۆن وێرانکراوە، دەبێ لەوە دڵنیا بێت کە (باخچەلی) نیشانەکەی پێکاوە و بە ئامانجەکەی گەیشتووە!!! چوونکە ئەو مەبەستی سۆز و هەستی نەتەوەیی تۆیە، ئەو دەیەوێ بێهیوات بکات لە داهاتوو، لەوەی کە هەموو جوانییەکات ناشرین پیشان بدات، ماندووت بکات تا بگەیتە پلەی دروستبوونی ڕق و کینە بەرانبەر بە کوردێکی تر، دەبێت لەوە دڵنیا بیت، کە هیچ هێزێک وەک ناکۆکی و دروستبوونی ڕق لەلای کوردێک بەرانبەر بە کوردێکی تر، ڕوخێنەر و وێرانکەر نییە، ئەوەی کە بەشەڕی سەد ساڵەیی نەیانتوانی بەدەستی بێنن و بەرەنگاری و تێکۆشانی نەتەوەکە بۆ بەدەستهێنانی ئازادی بمرێنن، دەتوانن بە جەنگکردن لەگەڵ دروونتدا بەدەستی بێنن، ئەگەر کەمێ قووڵتر بیر بکەیتەوە و فراوانتر لە سنووری حیزبایەتی، نەتەوەکەت ببینی، بۆت ئاشکرا دەبێت کە لاوازترین قۆناغەکانی ژیانی نەتەوەکەت، ئەو دەم و ساتانە بوون کە حیزبێکی کوردی چەکدار دەستەو یەخەبووە لەگەڵ حیزبێکی تری کوردیی چەکداردا!!!.
• لە کوردایەتی سەقەتکراوەوە بۆ سەقەتکردنی سەربەخۆیی نیشتمان
لەم بازارە شەمزاوەی سیاسەتی ئێستای کوردیدا، کە گەیشتۆتە لووتکەی بەرەڵایی سیاسی و دەزگا سیخوڕییەکانی داگیرکەرانی نیشتمانی کورد، یاری بە عەقڵی زۆرینەیەک دەکەن و ئاڕاستەی ئەو ئامانجەیان دەکەن کە ئەوان دەیانەوێ، لەماوەی ئەم سەدساڵەدا، توانیان هەر بە حیزبی کوردی، کەسایەتی کوردی، کوردایەتییەکەی ناشرین و نزیکەی پووچ بکەنەوە، بەوەی کە کەسگەلێکی بەستراو بە خۆیانەوە، هەموو توانایەکی بۆ بڕەخسێنن و وەک نوێنەری کوردایەتی(سیاسەتی کورد بۆدەربڕینی کوردبوونەکەی، لە کایە سیاسییەکاندا)، کاریگەری زۆر زەقیان لەسەر بەشێکی گەورە لە کۆمەڵگای کوردیدا دانا و بەشی باشووری لەپلەی یەکەمدا ئالوودەی ئەم یارییە پیسەبوون، چوونکە ئەوان پێشینەی گرێدراویی دوورودرێژیان هەیە، بە ناوەندەکانی ئەو حکوومەت و نەتەوانەی کە بەشێک لە کوردستانیان بەسەردا دابەشکراوە.
" ... هەڵبەتە: سەربەخۆیی کە قەڵغانی سەلامەتی وبەزاندنی خەتەری تەفروتونابوونە، بەر لە هەموو مەبەستێکەوە دێت، دواتر حیسابی کەرامەتی تاک و دادی کۆمەڵایەتی و مافی مرۆ...دێت. کە ئەمانەش دەبێ لە سەرەتای خەباتەوە بەشێکی فەلسەفەی تێکۆشان بن، نەک دواتر کە حاکمی کورد بوو بە جەللاد(وەک لە هەموو میللەتێکی ڕزگاربووی دواکەوتوو ڕابەرەکەی بە عادەت دەبێتەوە میری سەربڕی خۆماڵی) سەر لە نوێ خەڵقەکە گۆڕەوشار بدرێتەوە بۆ ئازادبوونێکی تازەزاو" لاپەڕە ٤٠-٤١ ژیان و جیهانبینی، بیرمەندی مەزنی کورد، مامۆستا مەسعوود محەمەد.
مامۆستا لەم چەند دێڕەدا، بە قووڵای ڕابوورد و داهاتووی نەتەوەکەماندا ڕۆدەچێت و وەک کوردپەروەرێکی هەرە باڵا، پرۆسەی سەربەخۆیی دەنەخشینێ و مەرجی خەبات و سەرەتای تێکۆشان و کۆتایی ئەو فەرمانڕانییەشمان بۆ دەستنیشان دەکات، مامۆستا بەو قووڵییە بەڵام چڕ و زوڵال لەگەڵ تێکۆشەرانی نەتەوەکەی خۆی دەدوێ و تێکۆشانەکەش ڕۆشن دەکاتەوە و مەرجەکانی تێکۆشانەکەش دەخاتە بەر دیدیان و ئەنجامەکەش ئەگەر بەو جۆرەی ئەو دیاری کردووە، تێکۆشانەکەیان نەکەن، ئەوا بە دڵنیاییەوە، تێکۆشان بۆ بە دەسەڵاتگەیاندنی حاکمێکی کوردی جەللاد، دەکەن. مامۆستای بیرمەند لێی ڕوونبووە کە تێکۆشەرانی کورد، خەریکی ئەنجامدانی ئەم پرۆسەیەن، چوونکە ئێمە ئەوە ٣٥ ساڵە، هەموو ئەو باسەی مامۆستا سەبارەت بە تێکۆشانی کورد، سەرەڕۆیی تێکۆشەرانی کورد و ئەنجامی تێکۆشانێک کە کردیان، بەرهەمەکەی هەر ئەوە دەرچوو کە مامۆستا زۆر زووتر سەرنجی نەتەوەکەی بۆ ڕاکێشابوو، بێ لێپرسینەوە و کتێب و دەفتەر و یادداشەتەکان، نەتەوە تینوی ئازادییەکەمان، دەستی ڕاگرتوو، میری سەربڕی خۆماڵیش، جارێکی تر، بە ناوی ڕەوایی چیاوە( کە خوێنی کوردکوژیی و خیانەتی مەزنی نەتەوەیی لێ دەتکا) جەللادی کورد، نەتەوەکەی لەهەموو بوارەکانی ژیانێکی ئاسایی و کەمتریش لە ئاسایی، بە ناوی ئازادییەکی کەلەپچەکرا و بەتایبەتی ئەو بەشەی لە نەتەوەکەی گۆڕەوشار دایەوە!!!.
جا دیسانەوە، هەمان کلتووری ڕەواج پێدا کە گرنگ نییە ژیانتان چۆن دەگوزەرێی و دەسەڵات چی بۆ ئێوە کردووە، هەر ئەوەندەی کە دەسەڵات و داموودەزگاکانی دەوری دەسەڵات کوردن جێگای سپاسە، بەس نییە ئەوی تێتان هەڵدەدا و دەتانشکێنێ و گیرفانتان دەبڕێت، کوردێکە و لە خۆتانە و بێگانەیەک نییە!!!. ئەمە ئەو ئاگادارییە قووڵ و تووندە بوو کە مامۆستا هەر زوو ئاگاداریکردینەوە و وشیاری پێداین کە پاراستنی کورد و کەرامەتی مرۆڤبوونی تاکی کورد، دەبێت بنەماکانی تێکۆشان و خەبات بێت. مامۆستا نەخشەکەی ئاوا داڕشت: کاتێک ئازادی دێتە بەر، لە شاخەوە دەبێت، حوکوومەتێکی کوردی دامەزرا و لەسەر ئەو بنەما مرۆییانە دابەزێتە ناو شارەوە!!!.
بۆیەش دەڵیم ئەو کلتوورە نەگریسە!!! چوونکە ئێمە ئێستا لە وتەو گفتوگۆی بەرپرسانی نەک باشوور بەڵکە ڕۆژهەڵاتیشدا(سەرکردەیەتی حیزبەکانی) دەبیستین کە: "گرنگ ئەوەیە ئێمە حکوومەتێکی کوردیمان هەبێت، با خەڵکیش لە سێدارە بدەین"، خالید عەزیزی، وتە بێژی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی داش ئێران- حدکا!!!.
هەر ئەم قسە و راوێژە پەڕپووتانە، کەوتۆتە سەر زاری کەسانێک لە ڕۆژهەڵات و بە ناوی سەربەخۆیی کوردستانەوە، دەیڵێنەوە، کە گرنگ حوکوومەتێکی کوردییە، بە جلی کوردییەوە شەقی کوردیش بهاوێژێ، خۆشترە لە شەقی بێگانە!!! لەم خاڵەوە هەر چۆن باسم کرد کە کوردایەتی لە مانا و کارکردەکانی پووچکرایەوە، هەرواش ئێستا کەوتوونەتە گیانی (سەربەخۆیی) بۆ ناشرینکردن و یەکەم هەنگاو دەنێن بۆ پووچکردنەوەی و بێهیواکردنی خەڵکی ڕۆژهەڵات لەم گوزارە گرنگترین و بنەما هەرە ئەسڵە. جارێکی تر ڕێنماییە گەوهەرینەکەی بیرمەندی مەزنی نەتەوەکەمان بخوێنەوە لە پەڕەگرافەکانی سەرەوەدا.
• ڕەخنە
هیچ نەتەوەیەک وەک نەتەوەی کورد، پێویستی بە ڕەخنەگری جددی، بوێر، زانا و وشیار نییە، چوونکە ئەوەندە خواریی، لاریی، تێکشکان و کارەساتمان بەهۆی سەرکردەیەتی حیزب، سیاسەتی سەقەتیان و دابەشوداگیرکراوییەکەوە، بە خۆمانەوە دیوە بە بەراورد بە تێکۆشانی خوێناوی نەتەوەکە کە هەموو جەستەی بەتایبەت جەستە سیاسییەکەی، لە جەستەی حوشتر دەچێ!!!. ئەو جۆرە ڕەخنەگرانە دڵسۆزانی هەرە لە پێشینەی نەتەوەکەمانن. ئەوەی بەسەر نەتەوەکەی ئێمە هاتووە، بەدەر لەوەی کە نەتەوەی سەر دەستی داگیرکەر بە نیشتمانی ئێمە و نەتەوەی ئێمەیان کردووە، ئەوان دوژمنی دێرینەی ئێمەن و چەپکە گوڵیان بە دەستەوە نییە، نا، ئەوان لەگەڵ کورددا بە تفەنگ دەدوێن، ئەوان دیارن، بۆ نەتەوەکەی ئێمە سەلمێندراون و ناسراون. بەڵام کە خۆرە لە خۆمان بێت، کە سیاسەتی ئەوانەی کەوڵی کوردایەتیان پۆشیبوو، تەفەرەمان بدەن، ڕێگای هەڵە بە لاوەکانمان پیشان بدەن کە ڕێگای بەرەو تاریکستانە، بۆیە لە هەموو بوارەکانی ژین و ژیاردا، ڕەخنەگرانی ئێمە دەبێ هەبن و بەرلەهەر کەسێکی تر، دەنگی خۆیان هەڵبڕن وەک دڵسۆزانی وشیاری نەتەوەکەی خۆیان و بەتەنگ چارەنووسی نەتەوەکی خۆیانەوە بن، هەرچی بڵێن دروست دەڵێن و هەر ڕینماییەک بکەن بەسوودی تێکۆشانی نەتەوەکەمانە و دەبێت سپاسیان بکەین و ڕێزیان لێبگرین، ئەوان لەم تاریکستانەدا، چرای هەڵکراوی بە شەوقن، ڕێگاکەمان ڕۆشندەکەنەوە.
• جوێن لە باتی بەیانیت باش
ئەمە تەواو پێچەوانەی ڕەخنەیە، سەرچاوەیەکی کوێری حیزبایەتی و سیاسەتی سەقەتی سەرکردەیەتی حیزبییە، کە حیزبەکان پێویستان بە جوێنفرۆشان و شەقوەشین و کابڵ بەدەست هەیە، بە گفتی خۆیان و لە زمانی خۆیانەوە، واتە پەروەردەی تاکی کوردی ناو حیزبەکان، لەسەر بنەمای پەلامار، سووککردن، جوێنی خێزانی و پەنا بردن بۆ درۆکردن و ناشرینکردنی ئەوی ترە. لە باشوور کلتورێکی دامەزراوە و مێژووەکەی دەگەڕیتەوە بۆ مەلایی- جەلالی، ئەوان لە ڕاگەیاندن و نووسراو و هاوارەکانیاندا، بەو جۆرە یەکتریان ناوزەد دەکرد، کە لە کڵۆڵی کوردە کە ئەم دەردە، هەندێ نووسەر، ئەوەی پێی دەڵین ڕۆشنبیر و مامۆستا عەبدوڵا پەشیو پێیان دەڵیت: فشنبیر، ئەوانیش ئاوێتەی ئەم کلتوورە ناشرینە دژ بە کوردە بوون، چوونکە مەلایی بوون و جەلالی بوون، شۆڕکرایەوە بۆ ناو ژیانی کۆمەڵایەتی خەڵک بەو کلتوورەی سەرکردەیەتییەکانیانەوە تا گەیشتە ئەوەی لە دەمەوە کەوتە دەست و بوو بە تفەنگ و ئەو تفەنگانە تا ئەمڕۆ بەردەوامە و ڕەنگە لەهەر سات و حاڵ و بارێکی کە بەدڵیان نەبێت، تفەنک هەی تفەنگ و گیانی لاوانی کوردیش هەرزان!!!.
ئێستا سوشیاڵ مێدیا، وەک سەکۆی فەلسەفەی فشسم( فشنبیرانی سوشیاڵ مێدیا) ڕۆڵی ئامادەکردنی ئەو زەمینەیە دەگێرن، کە لە سبەنێی ڕۆژهەڵاتدا، وشە بگۆڕن بۆ تفەنگ و سەرکردیەتی حیزبەکانیان، موقەلیدی بەوەفای ئەو ئەزموونە تێکشکاوەی باشوورن و لە زمانی ئەندامانی باڵایانەوە دەڵێن: ئێمە فیدرالییەکەی باشوورمان دەوێت، واتە گردەکان بۆ کۆشکی بەرپرسان و زۆنی سنە و زۆنی سابڵاغ، کە نازانم ڕەنگەکانیان چۆن دەبن، بەڵام ئەوە دەزانم، کەئەگەر ئەم ئاواتەیان بێتە دی، کە هیوادارم قەت نەیەتەدی، ئەوا( ئیستی بازڕەسییەک/ کە دڵنیام هەر ئەو ناوەی دەبێت، ڕێگا بە سابڵاغیانی هاتوو دەگرن بۆ سنە و لەو دیویشەوە ڕێگە لە سنەییانی هاتوو بۆ سابڵاغ دەگیرێت... و باقی فیلمەکە خۆتان دیوتانە، پێشموایە لە ماوەی ئەم سی و پێنج ساڵەدا بەلایەنی کەمەوە ڕۆژهەڵاتیانی ئازیزم سی و پێنج جار ئەو فیلمە مێژووییەی باشووریان بینیبێت. چەند بە ئازارە گیانی سەدان لاوی ڕۆژهەڵاتی ئێمەی هێژا، لەو سیوپێنج ساڵەی باشووردا بەدەستی داگیرکەرانی کوردستان و لە ژێر ئاڵای باشووری کوردستاندا و لەم دیوو دێگەڵە و لەو دیوو دێگەڵەوە کێشرا و هیچ کەس لەسەر ئەو گیانە بەنرخانە نەهاتە دەنگ، لەبەرایی هەمووانەوە سەرکردەیەتی حیزبەکانیان، چوونکە ئەوان بەرپرسیاری پاراستنی پێشمەرگەکانی خۆیانن، ئەوانەی شەهیدکران لاوانی نەتەوەکەی ئێمەبوون کە دەیانتوانی داهاتووی کۆمەڵگاکەی ئێمە بنیات بنێن!!!. زۆرداوای لێبووردن دەکەم، لە بیرم چوو ئەوە بێنمەوە بیرتان، ئەها لە سەر دووگرد دوو لقی کۆمەڵە، لەسەر دووگردی خوێڕیلە، دوو ڕۆڵەی ئێمەیان شەهیدکرد و سەرکردەکانیان وەک بەرزەکی بانان، بۆی دەرچوون و ناشتا دەخۆن و فراڤین ڕادەسپێرن و ئیوارانیش لەگەڵ منداڵەکانیان گەمە و یاری دەکەن!!! بەڵام خۆ هیچ ڕووینەداوە، ئەو بەستەزمانانە بۆچی ژیانی ئاسایی خۆیان تێک بدەن، بۆچی لە پەشێویی و دڵەڕاوکەدا لەبیریان بچێت گۆرەوی لە پێ بکەن، یا یەخەی کراسەکەیان خوار بێ و قۆپچەکانی تەکولۆ دابخەن؟ بۆ غەدریان لێ ئەکەی کاکی نووسەر، ئەوان بێگوناهن؟!!!.
سۆشیاڵ میدیا و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بوونەتە فراوانترین گۆڕەپان و ژینگە بۆ پەرەپێدانی کلتووری جنێو و سوککردنی کورد و کورد، ئەم تۆڕانە چەند تایبەتمەندیان هەیە کە ئەم دیاردەیە خێراتر و فراوانتر دەکات:
- نەناسراوبوون و بوێری درۆزنانە: لەم جیهانە بۆشەدا( جیهانی سوشیال مێدیا) زۆرینەیەک لە بەکارهێنەران لە پشت هێمای درۆزن، ناوی درۆزن و ئەکاونتی درۆزنەوە قسەدەکەن یا دەنووسن، ئەو کەسەش کە ناوی ڕاستەقینەی خۆی نییە، هەستی بەرپرسیارێتی نامێنیت، ئەمە دەبێتە هۆی ئەوەی ئەو خەسڵەتە کۆمەڵایەتیانەی لە جیهان و ژیانی ڕاستەقینەدا، ئەمی پێدەناسرێتەوە، بگۆڕدرێت بۆ کەسایەتییەکی نەناسراوی نوێ، بۆیە بە ئاسانی پەلامار دەدات، جنێو دەدات و سوکایەتی دەکات، چوونکە دەزانێت هیچ باجێکی ئاکاریی و یاسایی نادات.
- ئالگۆریتمەکان ئاڵوودەی توڕەیی دەبن: ئالگۆرتمی پلاتفۆڕمەکان( وەک فەیسبووک، تیکتۆک، کلابهاوس و...هتد، بە جۆریک ڕیکخراون و دروستکراون کە کاردانەوەی زۆرتر دروست بکەن بۆ ئەوەی سەرنجی بەکاربەرەکانیان ڕابکێشن، بابەتی ئارام، هێمن و لۆژیکی کەمتر سەرنج ڕادەکێشن، بەڵام جوێندان، دەمەقاڵە، قسەی توندوتیژ دەبنە هۆی نووسینی کۆمێنت و کاردانەوەی زیاتر، بەمجۆرە ئالگۆریتمەکە خۆبەخۆ هانی ئەو گرتە ڤیدیۆ یان پۆستانە دەدات کە پڕن لە جنێو و سووکایەتی و بەسەر بەکارهێنەری زیاتردا بڵاویان دەکاتەوە.
- بازرگانی کردن: ئێستا لە کوردستاندا، زۆر لەو پەیج و کەناڵە سوشیاڵ مێدیایانە بوونە ئامڕازێک بۆ بازرگانی و سەرچاوەی دەرامەت بە کۆکردنەوەی لایک و فۆڵۆوەر. خاوەن پەیجەکان دەزانن بۆ ئەوەی خێرا دەرکەون و وەک دەڵین" ببنە ترێند" ئەبیت پۆستیک دا بنێن کە تووڕەیی دروست بکات یا مشتومڕی زۆر دروست بکات، بۆیە پەرە بە ناکۆکی ناو تاکەکان و لایەنگرانی حیزبەکان دەدەن، چوونکە دەزانن تا شەڕەکە گەرمتر بێت، سوودی ئەوان زیاتر دەبێت لە کۆکردنەوەی بینەری زیاتردا. هەروەک حاڵەتی ڕاستەقینەی شەڕی سەر زەوی، کە بازرگانەکانی شەڕ و جەنراڵ و پلە سەربازییە باڵاکان، سوودیان لە درێژکردنەوەی شەڕ دایە، زۆرینەیان خاوەنی کارخانەی چەکن، یا پشکی زۆریان لە کارخانەکانی چەکدا هەیە، شەڕی بەردەوامی دژ بەکورد، بەشێکی زۆری ئەم بازرگانیەیە، لە سوشیاڵ مێدیادا بە پێوانەیکی بچووکتر، کە هەرچەندە ئامڕازێکی ئاسانیشە بۆ دۆزینەوە و پەیوەندیگرتن بەو ناوەندانەی کە قاچاغی هەموو شتیک دەکەن بە مرۆڤیشەوە بەر لە هەمووی. سوشیاڵ مێدیا جیهانێکی ئاسانە بۆ پیسبوون، ئەگەر بەڕووە ئاوەژووەکەیدا بەکار بێت، کە ئێستا ئەو ڕووە ئاوەژووە ڕووی دیاری سوشیاڵ مێدیای کوردە.
- سڕینەوەی سنوورەکان لە نێوان جنێو و ڕەخنەدا: لە کۆمەڵگا وشیار و تەندروستەکاندا ڕەخنەگرتن لە دەسەڵات، سەرۆکی حیزب و حوکوومەت و هەر پلەو پایە و گەندەڵییەک، یەکێکە لە مافە بنەڕەتییەکانی هەر تاکێک، بەڵام لە کۆمەڵگایەکی پاشکەوتوو، خەوتوودا، پێچەوانەیە، کلتووری گفتوگۆ لای زۆرینە یا هەر نییە و لەسەر ئەوە پەروەردە نەکراوە، یا بێبایەخە لەلای، جاری وا هەیە کەسێک سەرەتا باسێکی سیاسی، کارگێڕی یا کۆمەڵایەتی دەکات، بەڵام لەبەر نەبوونی کلتووری گفتوگۆ، لە ماوەیەکی کورتدا بابەتەکە دەگۆڕێت بۆ پەلاماردان و جنێودان بە دایک، خوشک، خێزان و تەنانەت دەرگای ماڵەکانیش تا دەگاتە چۆلەکەی سەردیواری ماڵان* و پیرۆزییە نەتەوەییەکان، داگیرکەر ئاوا جەنگی دەروونی بێدەنگ لە نێوان دوو کورددا پەرەپێدەدات و گەرمی دەکات!!!.
ئێستا وای لیهاتووە، لە باتی بەیانی باش، جنێوتباش، بۆتە مۆدێل و ترێندی ناو سوشیاڵ مێدیای کوردی، گرنگ ئەوەیە جنێوفرۆشێکی باش بیت و دەستپێشخەریی بکەیت (بەبیرکردنەوەی خۆت) بۆ زاڵ بوون و ڕسوا و سووککردنی کوردەکەی دی. شانازیشی پێوە دەکەیت و لە ناو هاودەنگەکانتدا، خۆتی پێوە ڕادەنێی و دەڵیت: وردم کرد بۆتان!!! ئافەرم بۆ هەڵمەتت، باخچەلی و مەلاکانی ئێرانت، ورد کرد، دوژمنای دێرینەی نەتەوەکەت ورد کرد، ئافەرم؟!!!.
• ئەوانەی بانگەشەی جەنگ دەکەن، خۆیان جەنگاوەر نین
ئەم دەربڕینە یەکێکە لە وتە هەرە قووڵ و ناسراوەکانی ناو ئەدەبیات و فەلسەفەی جیهانی، ئەم وتەیە باسی دووفاقییە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان دەکات. کە لە وێدا سیاسەتمەداران و بڕیاردەرەکان، بە ئاسانی بڕیای هەڵگیرسانی جەنگ دەدەن، بەڵام باجە قورسەکەی خەڵکی سادە و لاوەکان دەیدەن.
- ئەوانەی لە ژوورە داخراوەکان و لە دوورەوە هانی جەنگ دەدەن، خۆیان و منداڵەکانیان لە مەترسییەکان پارێزراوون، بەڵام خەڵکی هەژار و جەنگاوەرەکان گیانیان بەخت دەکەن.
- زۆر جار بۆ جووڵاندنی هەستی خەڵک، بازرگانانی جەنگ لە چەمکەکانی وەک نیشتمانپەروەری و شەرەف و پاراستنی وڵات و ئەم وشە هەستبزوێنانە کەڵک وەردەگەرن و هانی جەنگ و ستایشی مەرگ دەکەن، بەڵام لە ڕاستیدا ئامانجی سیاسی و بازرگانانی و ئابووریان هەیە، بۆیە ململانییەکان تیژ دەکەنەوە، بۆ هەڵگیرساندنی جەنگەکان.
- ئەو کەسانە و ئەو نەتەوانەی کە کارەساتی جەنگیان بینییوە و تاڵاوەکانیان چەشتووە، زیاتر لە هەموو ئەو کەسانەی کە لە پشتی مۆبایل و لە تۆڕەکۆمەڵایەتییەکانەوە داوای جەنگ و کوشتار و وێرانکردن دەکەن، نرخی ئاشتی و بڕانەوەی جەنگ دەزانن و بە دەگمەن حەز لە دووبارەبوونەوەی جەنگ دەکەن.
هەندێ وتراوی ناودارانی جیهان سەبارەت بە جەنگ.
- جەنگ بریتیە لە کوشتنی یەکتری لە نێوان کەسانێکدا کە یەکتری ناناسن، لە پێناوی کەسانێکدا کە یەکتر دەناسن، بەڵام یەکتر ناکوژن/ پۆڵ ڤالێری شاعیر و فەیلەسووفی فرەنسی.
- هەرگیز پیویست ناکات بڕوا بکەی کە جەنگ شکۆمەندییە، بەڵکو جەنگ تاوانە، هۆکارەکەی هەرچی بێت/ ئێرنست هێمینگوای.
- پیرەکان بڕیاری جەنگ دەدەن بەڵام ئەوە گەنجەکانن کە دەبێت بچنە بەرەکانی جەنگ و بمرن/ هێربەرت هۆڤەر، سەرۆکی پێشووتری ئەمێریکا.
- یەکێک لەلایەنە هەر ترسناکەکانی جەنگ، هەموو هاوار و درۆ و ڕق و کینەکان، بەبێ جیاوازی لەو کەسانەوە سەرچاوە دەگرن کە خۆیان شەڕ ناکەن. جۆرج ئۆروێڵ ئەم وتەیەی لە ڕۆمانی بەناوبانگی (سڵاو لە کەتەلۆنیا) ١٩٣٨ بڵاوکراوەتەوە.
جۆرج ئۆروێڵ، بە تەنیا نووسەرێکی تەریک و ژوورەداخراوەکان نەبوو، ساڵی ١٩٣٦ وەک خۆبەخش چووە بۆ ئیسپانیا و لە جەنگی ناوخۆی ئیسپانیادا دژی فاشیستەکان جەنگا و بەسەختی لەلای ملییەوە زامدار بوو. ئۆروێڵ لە نزیکەوە سەختییەکانی جەنگ و ئازارەکانی جەنگاوەرەکانی بینی و جیاوازییەکانی هەست پێکرد لە نێوان ئەوان و بانگەشەکەرانی جەنگدا لە دوورەوە. **
1. ئەم وتانەم بۆ ئەوە هێنایەوە کە باسی جەنگی ناو نیشتمانەکەم بکەم، جەنگێک کە بۆتە هۆی یا هۆی یەکەمی درووستکردنی چوار دەوڵەتنەتەوەی دڕی تاسەر ئێسقان دژ بە کورد، کە هەمیشە نیشتمانە ئازیزەکەی من گۆڕەپانی جەنگی نێوان ئەو چوار دەوڵەتە داگیرکەرە بووە لەگەڵ کورددا، ئێمە شەڕی ئاشتی و ئازادی و هێمنی نەتەوەکەی خۆمانمان کردووە، ئێمە شەڕ بۆ شەڕ ناکەین، شەڕ بۆ ڕزگاریی نیشتمانی داگیرکراو ئاشتی نەتەوەکەی خۆمان دەکەین، چوونکە ئێمە شەڕخوازنین، بەڵکو ئازادیخوازی نەتەوەی خۆمانین کە داگیرکردن و دابەشکردن و ستەم ڕەتدەکەینەوە چ بیانی چ خۆماڵی!!!.
2. بۆیە ئێمە تەنیا بەرگریمان کردووە، زۆرجاران ڕێگاکەمان هەڵە بووە، سیاسەتمان مەیموون بازی بووە، درۆمان لەگەڵ نەتەوەکەی خۆمان کردووە، تەفرەمان داوە، خیانەتمان پێکردووە، بووینە ڕێنیشاندەر و پەلاماری بەشێک لە نەتەوەکەمان داوە لە بەشێکی تردا. زۆرینەی تێکشکاندنەکانی ئێمە بە تایبەت لەم مێژووی حەفتا ساڵەی دوایدا، سەرچاوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ڕەفتاری دژە نەتەوەیی و ئەو کلتوورە سیاسییەی ئەوان، مەلای- جەلالی، ڕیشەی گرفتەکە لە ناو دڵی ئەم دوو گرووپەدایە، بۆیە هەر کەسێک، هەر حیزبێک، هەر گروپ و دەستەیەک، لە هەر پارچەیەکی تری کوردستانەوە، پشت بەم دوو گرووپە ببەستێت دڵنیا بێت کە سەرئەنجامەکەی کڵۆڵی و بەدبەختی و کارەسات دەبێت...
3. نەتەوەکە دەبێت، ئەم بازرگانییە ڕەتکاتەوە کە بەناوی کوردایەتییەوە وەک کۆمپانیایەکی ڕەواجدار و سەرکردەیەتی تاقمە سیاسییەکانی پەراوێزی ئاوەدانیان کردۆتەوە، کچ و کوڕی کورد دەبێت، بنەمای (سپای ڕزگاریی کوردستان) ئاوەدان بکەنەوە و بەرەو خۆیان(کوردبوون)ی خۆیان بگەڕێنەوە و ژیرانە بیر لە چارەنووسی خۆیان بکەنەوە و نەبنە بروغوویەک بۆ ئەو مەکینە خوێناوییەی کە ناوی (حیزبی کوردی) یە. منداڵەکانتان لەناو ئەو حیزبە کلاسیکییە دابڕاوانەدا کە بیرکردنەوەیان، ژەنگی هەڵهێناوە و بۆ مووزەخانە گونجاوترن نەک پێشڕەوی نەتەوەیەکی دابەش و داگیرکراو، لەوێ منداڵەکانتان هیچ پەروەردەیەک ناکرێت، جگە لەوەی کە دەروونیان بە قین و ڕق لە حیزبەکەی تر، تووشی نائومێدی و پەشێوی دەروونی دەبن.
4. ئاوەدانکردنەوەی وڵاتێک بۆ نەتەوەکە، بە دروشمی نەخۆش و پیاوانی نەخۆش ئاوەدان ناکرێتەوە، ئەو پیاوانەی کە نەخۆشییە دەروونییەکانیان، چەندین جار لەم مێژووەدا لێی پیسکردوون و خیانەتی نەتەوەییان بەرانبەر بەنەتەوەی کورد ئەنجامداوە، ئەوان دەبێت بە بەڵگەوە، لە دادگایەکی سەربەخۆیی گەلدا، بەپێی تاوانەکانیان دادگایی بکرێن. ئەگەر زیندوو بوون خۆیان و ئەگەر مردوو بوون مێژووەکەیان.
5. دوو مەسەلە بۆ ڕۆژهەڵات زۆر گرنگە:
- پارێزگاری لە منداڵەکانتان بکەن، مانەوەیان بۆ چارەنووسی ئایندەی نەتەوەکەمان لە پلەی یەکەمیندایە، بە جەنگی دەروونی و درۆی شاراوەی کەناڵە تەلەفزیۆنییەکانی حیزبی باشووری، خۆتان تەفرە مەدەن و دەسخەڕۆ مەبن.
- بڕیاردەر دەبێ ئێوەبن و ئێوە مەرجتان هەبێت نەک سەرکردەیەتی حیزبەکانتان، ئەمڕۆ نەیکەن سبەی سەخت دەبێت و لێتان دەکەن بە باشوور.
بۆ نەتەوەکەش بەگشتی دوو بڕیار گرنگن:
- بنیاتنانی سپای ڕزگاریی کوردستان وەک هێزی پاراستنی نەتەوەکە، لە گرنگ گرنگتر و گرنگترینیشە، هەم بۆ ئاشتی و هەم بۆ شەڕ، نیشتمانی ئێمە وەک قەڵاکەی خانی لەپزێڕین بەگوورگی برسی دەورەدراوە، ئێمە دەبێت هێزی ئەوەمان هەبێت، هەم بۆ ڕووبەڕووبوونەوە و هەم پاراستنی سەرچاوەکانی ژیانمان. هێز زۆرجار وەک دەڵین مێزەکە قڵپ دەکاتەوە، بۆ ئەوەی لە هەموو حاڵەتەکاندا بەشخوراو نەبین، هێزێکی کوردستانی سەر بە نەتەوەکە هەم مافی نەتەوەکەیە کە هیچ حیزبێک ناتوانێ تەگەرە بێت لەو ڕێگایەدا و هەم پێویستیەکی نەتەوەییە.
- داوا لە ئەکادیمیکارە کوردەکان، بەتایبەت ئەوانەی لە ناوەندە زانستییەکانی ئەورووپا و ئەمێریکان، ئەوانەیان کە حیزبی نین و چارەنووسی نەتەوەکە بۆیان گرنگە، بکەن کە ڕاوێژێ بۆ حاڵوباری سیاسی پڕ لە پەشێوی نەتەوەکە بکەن، کەسانی شەرافەتمەندی ژیر و کوردستانپەروەریان زۆرە، با ئەوان ببنە نوێنەری نەتەوەکە، ئەمە ئەرکێکی دەستبەجێی و ئەمڕۆیە، بەیانی درەنگ دەبێت.
سەرنجەکان/
* من زۆر باش وێنەی مەلایی و جەلالییەکانی شاری سلێمانیم لەیادە، ئێمە دەستەی منداڵانی گەڕەک بووین، هەندێ جار دەمەقاڵێی گەورەکانم دەبینی، کە بە شەقاوە ناسرابوون و خەڵک سڵیان لێ دەکردنەوە، ناوی سەیریان هەبوو، عوسەی ئامە، لایەقی کوڵە شین و ئەم ناوانە، ئێمە لە دوورەوە، دەوەستاین و گوێمان دەگرت: لەدەرگای ماڵەکەشیان بەم، لە چۆلەکەی سەر دیوارەکەشیان بەم.... ئێمە پیدەکەنین ئەمان وت چۆلکە زۆر سرک و فەقیرە، ئەو پیاوانە بۆ لە چۆلکە تووڕە بوون؟!، ئێستا دەزانم ئەوە جوێنێکی خەستە، کە مەلایی بە جەلالی و جەلالی بە مەلاییان ئەدا و بووە ئەو ڕووباری خوێنە ڕژاوەی نێوانیان، بنەمای ئەو ڕووباری خوێنە ئەم جۆر جوێنانە بوو!!! وریا، وشیار، ئاگادار و دەستخەڕۆ مەبە، ڕۆژهەڵاتە ئازیزەکەم، ئەوە دوای سی و پێنج ساڵ ئەو چۆلەکە بەستەزمانە، بۆتە داڵەکەرخۆرەیەک، لەسەر گردەکانەوە، چاوەڕوانی، تەرمی لە خوێن خەڵتان بووی لاوەکانمانە، تۆ بەو تاجەوە، تاجی ڕاپەڕینی تێکۆشانی ژنانی دلێرت، دامەبەزە، ئێمە سەردەکەوین بۆلای تۆ تا لە پاڵ تاجی ڕاپەڕینە مەزنەکەی ژن ژیان ئازادیتدا، تاجی گەهەری هونەر و دایکی بیری(کوردبوون) بنێینە سەرت. دامەبەزە گیانی گیانانی کورد. ئەو شکۆی کوردبوونە بە ئێمە بدە کە سەرکەوین بەرەو لای تۆ.
** وتەی ئەو نووسەر و ناودارانەی جیهانم لە چەند لاپەڕەی ئەلکترۆنی و کتێبی دەنگییەوە، خوێندۆتەوە و گوێ لێ بووە و بۆ ئێوەی کوردستانیم گواستنەوە.













